"Beş yıl sonra süresiz oturum, on yıl sonra vatandaşlık." Karadağ hakkında en çok tekrarlanan cümle bu ve merdiven gerçekten böyle. Sorun basamakların sayısı değil, hangi yılların basamak sayıldığı. Bar'da ev alıp beş yıl oturan birinin süresiz oturum başvurusu reddedildiğinde şaşırması, bu yazının yazılma sebebi.
Birinci basamak: beş yıl, ama hangi beş yıl
Süresiz oturum (stalni boravak) için başvurudan önceki beş yıl boyunca kesintisiz geçici oturum gerekiyor. Kesintisiz kelimesinin iki ölçüsü var: tek seferde altı aydan, beş yılın toplamında on aydan fazla ülke dışında kalınmamış olacak. Sınır aşıldığında sayaç sıfırlanıyor; dördüncü yılın sonunda Türkiye'de yedi ay kalan biri, beşinci yıl değil, birinci yıl başlıyor.
Asıl mesele dayanak. Hangi izinle geçirilen yılların sayıldığı, hangilerinin sayılmadığı:
| İzin dayanağı | Süresiz oturuma sayılır mı |
| Şirket müdürü (tek izin) | Tam sayılır; 2026'dan itibaren yıllık ≥5.000 € vergi ve prim şartıyla |
| İş sözleşmesi (çalışan) | Tam sayılır |
| Aile birleşimi | Sponsorun statüsü sürdüğü sürece tam sayılır |
| Öğrenci | Yarısı sayılır; dört yıllık lisans iki yıl eder |
| Mülk üzerinden oturum | Sayılmaz |
| Dijital göçebe (D8) | Sayılmaz |
Tablonun son iki satırı, Türk alıcıların en çok yanıldığı yer. 150.000 euroluk daireyle alınan oturma izni yıllık yenileniyor, ama beş yılın sonunda süresiz oturuma dönüşmüyor; D8 ile geçen dört yıl da öyle. Kalıcı olmayı düşünen birinin ilk yıldan itibaren şirket, iş ya da aile dayanağında olması gerekiyor. Dayanak değişikliği de sürekliliği bozabiliyor; mülkten şirkete geçen kişinin sayacı, kartın değil, yeni dayanağın tarihinden başlıyor. Bu tabloyu ve kesintisizlik kavramını RoNa Legal'in süresiz oturma izni yazısı kanun terimleriyle anlatıyor; mülk yolunun sınırlarını ise mülkle oturma izni yazısı.
Beşinci yılın sonunda dosya: geçerli pasaport, adli sicil, sağlık sigortası poliçesi, banka ekstresi ya da vergi beyanıyla finansal yeterlilik, noter onaylı kira sözleşmesi ya da tapu ve A2 düzeyinde Karadağca dil belgesi. Altmış günlük güvenlik soruşturması var; toplam karar süresi altı aya kadar uzayabiliyor ve bu sürede ülkede kalınabiliyor. RoNa'nın dosyalarından çıkan oran düşündürücü: verilen her 65 geçici izne karşılık bir süresiz oturum. Sayının küçüklüğü zorluğu değil, yanlış dayanakta geçirilen yılları anlatıyor.
Süresiz oturum neyi verir, neyi vermez
Süresiz oturumla çalışma izni ihtiyacı ortadan kalkıyor; sağlık ve eğitimde vatandaşla eşit erişim var; kart yıllık yenilenmiyor. Vermediği şey pasaport. Süresiz oturum vatandaşlık başvurusunun ön şartı, sonucu değil; ikinci basamağa geçmek için beş yıl daha bekleniyor.
Bir de Schengen var. Karadağ AB üyesi değil, Schengen'e dahil değil; süresiz oturum kartı Avrupa'da vizesiz dolaşım hakkı vermiyor. "Karadağ üzerinden Avrupa'ya" cümlesi, kartla değil, ülkenin 2028 hedefli üyelik takvimiyle ilgili.
İkinci basamak: on yıl ve otpust sorusu
Olağan vatandaşlık için toplam on yıl kesintisiz yasal ikamet gerekiyor: beş yıl geçici, beş yıl süresiz. Yanında A2 Karadağca belgesi, düzenli gelir, teminatlı konut, bir yılı aşan hapis cezası bulunmaması ve vergi borcu olmaması. Şartlar tamamlanınca önce iki yıl geçerli bir garanti belgesi (garantni akt) veriliyor; nihai karar çoğunlukla bir yılı aşıyor. Türkiye'den gelen her belge apostilli ve yeminli tercümeli.
Türk müvekkiller için asıl kırılma noktası burada: Vatandaşlık Kanunu'nun 8. maddesi olağan yolda mevcut vatandaşlıktan çıkışı (otpust) şart koşuyor. Karadağ pasaportu için Türk pasaportundan vazgeçmek gerekiyor; çifte vatandaşlık olağan yolda tanınmıyor. On yıllık merdivenin son basamağında bekleyen soru bu ve çoğu aile için cevabı "hayır". O zaman süresiz oturum, merdivenin son basamağı oluyor; bu da meşru ve yaygın bir tercih. Vatandaşlık şartlarının tamamı ve otpust meselesi Karadağ vatandaşlığı yazısında.
Yan yollar: evlilik ve köken
Evlilik yolu farklı işliyor: Karadağ vatandaşıyla en az üç yıl evli olmak ve evlilik süresince en az beş yıl kesintisiz yasal ikamet. Bu yolda vazgeçme şartı yok, çifte vatandaşlık mümkün; karşılığında birlikte yaşamın gerçekliği sıkı denetleniyor. 2026'daki kanun değişikliğiyle (119/2026) evlilik yolu hayat ortaklığını da kapsar hâle geldi; ayrıntısı evlilik ve yaşam ortaklığı yazısında. Köken yolu (iseljenik) Karadağ soyunu devlet arşivleriyle kanıtlayanlar için iki yıllık ikametle açılıyor; vazgeçme yok.
Yatırımla vatandaşlık programı 31 Aralık 2022'de kapandı. Mülk ya da şirket bugün yalnız oturum veriyor; "250.000 euroya pasaport" yazan siteler 2022 öncesinden kalma.
Merdiveni doğru kurmak
Kalıcı olmayı düşünen bir Türk ailesi için sıra şöyle çıkıyor: ilk yıldan itibaren şirket, iş ya da aile dayanağıyla izin almak; yokluk sayacını takvime işlemek (altı ay tek seferde, on ay toplamda); üçüncü yılda Karadağca A2 için kursa başlamak; beşinci yılda süresiz oturum; onuncu yılda otpust sorusuna aile olarak cevap vermek. Mülk almak bu sırayı değiştirmiyor, sadece konut kanıtını kolaylaştırıyor.
Şirket yolunun ilk yıl defterini ayrı bir yazıda çıkarmıştık; uzaktan çalışanlar için D8 ile DOO farkını da. Ev alacaklar için ise fiyat rehberimiz var; oradaki 150.000 euroluk eşik oturum için, kalıcılık için değil.
Hangi dayanağın sizin dosyanızda sayacı çalıştıracağını ilk görüşmede belirlemek gerekiyor; sonradan düzeltmenin bedeli yıl. RoNa Legal'in Budva ofisi bu değerlendirmeyi Karadağ oturma izni sayfasındaki beş yol üzerinden yapıyor; yerleşme sürecinin tamamı, ilk kartla vatandaşlık arasındaki her adım, 2026 yerleşme rehberinde.
Bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir. Yabancılar Kanunu ve Vatandaşlık Kanunu 2026'da değişti; başvuru öncesi güncel metni doğrulatın.