Jak zostać dawcą narządów w Czarnogórze? W Czarnogórze narządy zmarłego można pobrać do przeszczepu, jeśli osoba ta za życia, jako pełnoletnia i mająca zdolność do czynności prawnych, wyraziła pisemną dobrowolną zgodę u wybranego lekarza. Na podstawie tej zgody wybrany lekarz wydaje kartę dawcy. Zgodę można w każdej chwili zmienić albo wycofać, zwracając kartę.
Kto nie chce być dawcą, może złożyć u wybranego lekarza pisemne oświadczenie o sprzeciwie. Jeśli zmarła osoba nie wyraziła ani zgody, ani sprzeciwu, o oddaniu narządów decyduje członek najbliższej rodziny, a jeśli on również nie wyrazi zgody, narządów się nie pobiera. Za życia narząd może oddać tylko osoba pełnoletnia, a od 2025 roku także osoba pozostająca z biorcą w szczególnej relacji przyjacielskiej albo emocjonalnej, na podstawie decyzji Ministerstwa Zdrowia. Ten poradnik wyjaśnia, jak uzyskać kartę dawcy, co ona oznacza i jak przebiega procedura.
Jak uzyskać kartę dawcy?
- Należy zgłosić się do wybranego lekarza w domu zdrowia.
- Wyraża się pisemną dobrowolną zgodę na pobranie narządów po śmierci.
- Wybrany lekarz wydaje kartę dawcy i sporządza z tego protokół.
- Lekarz przesyła zgodę do Ministerstwa Zdrowia najpóźniej następnego dnia roboczego, a Ministerstwo wpisuje ją do rejestru.
- Zgodę może wyrazić tylko osoba pełnoletnia, mająca zdolność do czynności prawnych i zdolna do świadomej oceny.
- Należy zabrać dowód osobisty albo inny dokument publiczny ze zdjęciem, bo lekarz sprawdza tożsamość.
- Ministerstwo prowadzi rejestr zgód, rejestr wydanych i zwróconych kart dawcy oraz rejestr dawców narządów.
- Kto ma kartę dawcy wydaną przed nowelizacją z grudnia 2019 roku i chce pozostać dawcą, musi odnowić ją według nowych zasad.
Co, jeśli zmieni się zdanie?
| Oświadczenie | Gdzie się je składa | Co oznacza |
| pisemna zgoda | u wybranego lekarza | narządy mogą zostać pobrane po śmierci; wydaje się kartę dawcy |
| zmiana albo wycofanie zgody | u wybranego lekarza | zwraca się kartę dawcy; sporządza się protokół |
| oświadczenie o sprzeciwie | u wybranego lekarza | narządów nie wolno pobrać po śmierci |
| wycofanie oświadczenia o sprzeciwie | u wybranego lekarza | oświadczenie przestaje obowiązywać |
Lekarz przesyła każde oświadczenie do Ministerstwa, więc przed pobraniem narządów szpital sprawdza rejestr, a nie tylko kartę w portfelu.
Co dzieje się po śmierci?
| Sytuacja | Kto decyduje |
| istnieje pisemna zgoda, która nie została wycofana | narządy się pobiera; koordynator szpitalny informuje rodzinę |
| istnieje oświadczenie o sprzeciwie albo wycofana zgoda | narządów się nie pobiera |
| nie ma ani zgody, ani oświadczenia | członek najbliższej rodziny może wyrazić pisemną zgodę |
| ani zmarła osoba, ani rodzina nie wyraziły zgody | narządów się nie pobiera, a podtrzymywanie funkcji narządów zostaje zakończone |
- Najbliższa rodzina to małżonek albo partner w związku nieformalnym, partner w związku partnerskim osób tej samej płci, dzieci, rodzice, rodzeństwo, dziecko przysposobione, osoba przysposabiająca i opiekun; koordynator zwraca się do nich w tej kolejności.
- Rodzina otrzymuje rozsądny czas na decyzję, a zgodę można wycofać do rozpoczęcia przygotowań do pobrania.
- Śmierć stwierdza komisja co najmniej trzech lekarzy na podstawie ustania czynności mózgu i nieodwracalnego uszkodzenia mózgu; członkowie komisji nie uczestniczą w pobraniu ani przeszczepie.
- Po pobraniu narządów sekcja zwłok jest obowiązkowa, a wyniki badań laboratoryjnych dawcy wyjaśnia się rodzinie.
- W przypadku zmarłego małoletniego zgodę wyrażają oboje żyjący rodzice albo opiekun.
- Narządy osoby bez miejsca zamieszkania albo pobytu stałego w Czarnogórze można pobrać na takich samych warunkach jak w przypadku obywateli Czarnogóry, chyba że umowa międzynarodowa stanowi inaczej.
Kto może oddać narząd za życia?
| Biorca | Warunek | Kto decyduje |
| krewny w linii prostej albo bocznej do czwartego stopnia, małżonek albo partner | pisemna poświadczona zgoda dawcy | Komisja Etyczna placówki ochrony zdrowia |
| osoba, z którą dawca pozostaje w szczególnej relacji przyjacielskiej, emocjonalnej albo podobnej | pisemna poświadczona zgoda dawcy | Ministerstwo Zdrowia na podstawie opinii Komitetu Bioetycznego |
- Żywy dawca musi być pełnoletni, mieć zdolność do czynności prawnych i być zdolny do świadomej oceny.
- Narząd od żywego dawcy pobiera się tylko wtedy, gdy nie można uzyskać odpowiedniego narządu od dawcy zmarłego.
- Dawca może wycofać zgodę do rozpoczęcia zabiegu, a wcześniej lekarz niebiorący udziału w zabiegu wyjaśnia ryzyko.
- Oddawanie narządu za pieniądze albo inną korzyść oraz nakłanianie do takiego oddania są zabronione.
Jak wybrać i zmienić wybranego lekarza, wyjaśniamy w poradniku o wybranym lekarzu i eZdravlje, a warunki oddawania krwi w poradniku o oddawaniu krwi. Kiedy Fundusz płaci za leczenie poza Czarnogórą, omawiamy w poradniku o leczeniu za granicą, a co robi rodzina po śmierci, w poradniku o zgłoszeniu zgonu.
Najczęściej zadawane pytania
Gdzie uzyskać kartę dawcy narządów w Czarnogórze? U wybranego lekarza w domu zdrowia, na podstawie pisemnej dobrowolnej zgody na pobranie narządów po śmierci.
Czy w Czarnogórze każdy jest dawcą narządów, chyba że się sprzeciwi? Nie. Od nowelizacji z 2019 roku narządy pobiera się na podstawie pisemnej zgody zmarłej osoby albo, jeśli jej nie ma, zgody członka najbliższej rodziny. Bez jednej z tych dwóch zgód narządów się nie pobiera.
Czy można wycofać zgodę na oddanie narządów? Tak, w każdej chwili u wybranego lekarza, zwracając kartę dawcy.
Czy rodzina może odmówić, jeśli zmarła osoba miała kartę dawcy? Ustawa przewiduje, że koordynator informuje rodzinę o istnieniu niewycofanej zgody i o tym, że narządy zostaną pobrane. Rodzina ma prawo wyrazić zgodę albo odmówić, gdy zmarła osoba nie złożyła ani zgody, ani oświadczenia o sprzeciwie.
Czy trzeba odnowić starą kartę dawcy? Tak, jeśli karta została wydana przed nowelizacją z grudnia 2019 roku, a jej posiadacz chce pozostać dawcą.
Czy można oddać narząd osobie zaprzyjaźnionej? Od nowelizacji z 2025 roku tak, jeśli dawca jest pełnoletni i wyraził pisemną poświadczoną zgodę; decyzję podejmuje Ministerstwo Zdrowia na podstawie opinii Komitetu Bioetycznego.
Źródła
Warunki pobierania narządów określa ustawa o pobieraniu i przeszczepianiu narządów ludzkich w celach leczniczych (Dziennik Urzędowy 43/2016), zmieniona nowelizacjami 67/2019 (karta dawcy, zgoda rodziny), 69/2025 (dawstwo na rzecz osoby zaprzyjaźnionej, zakończenie podtrzymywania funkcji) i nowelizacjami z 2026 roku (12/2026 oraz nowelizacją z marca 2026 roku), które dotyczą wymiany narządów i jakości, a nie zgody. Informacje sprawdzono 29 września 2026 roku. Fijaka jest platformą ogłoszeniową; ten tekst nie stanowi porady medycznej ani prawnej.