Смее ли во Црна Гора да продавате стари предмети и што се смета за антиквитет? Според Законот за заштита на културните добра, антиквитет е секој подвижен предмет постар од 75 години, а уметничко дело е дело од ликовната или применетата уметност. Продавачот или посредникот во продажбата на антиквитети и уметнички дела води евиденција за нивното потекло, цената и купувачите, му покажува на купувачот доказ за сопственост, склучува писмен договор и ја известува Управата за заштита на културните добра за продажбата. За изнесување од земјата на археолошки материјал постар од 100 години, слики и цртежи, скулптури, книги и карти постари од 100 години, нумизматички збирки, возила постари од 75 години и други предмети постари од 75 години е потребно одобрение од Министерството. Кој при работи ќе наиде на археолошки наод, мора да ги прекине работите и веднаш да го пријави. Физичко лице плаќа од 1.000 до 1.300 евра за пропусти при продажба на антиквитети и од 600 до 1.000 евра за непријавен наод.
Овој водич ви помага пред да објавите оглас за стар предмет од семејната куќа или да го изнесете во странство. Овој водич е корисен ако во Црна Гора продавате, купувате или изнесувате антиквитети, стари пари или уметнички дела.
Што е антиквитет, а што културно добро?
| Поим | Значење |
| антиквитет | секој подвижен предмет постар од 75 години |
| уметничко дело | дело од ликовната или применетата уметност |
| културно добро | добро за кое е утврдено дека има трајно историско, уметничко, научно, археолошко или друго значење |
- Културното добро може да биде во државна или во приватна сопственост.
- За продажбата на културно добро важат построги правила: на купувачот му се покажуваат дека предметот е културно добро, доказот за сопственост, мерките на заштита и доказот дека Министерството е известено за продажбата, а договорот се доставува до Управата во рок од осум дена.
- Купувачот на подвижно културно добро ја известува Управата во рок од осум дена од преземањето каде ќе се чува.
Што мора да направи продавачот на антиквитети и уметнички дела?
- Да води евиденција за потеклото, продажната цена и купувачите на антиквитетите и уметничките дела.
- Да му покаже на купувачот доказ за сопственоста на продадениот предмет.
- Да склучи писмен договор со купувачот.
- Да ја извести Управата за продажбата на антиквитетите и уметничките дела.
За кои предмети е потребно одобрение за изнесување во странство?
| Предмет | Старост |
| археолошки материјал | постар од 100 години |
| рачно изработени цртежи, слики, акварели, пастели и мозаици | без ограничување |
| оригинални графики, скулптури, фотографии и филмови | без ограничување |
| инкунабули и ракописи, вклучително и карти и партитури | без ограничување |
| книги, публикации и печатени карти | постари од 100 години |
| архивски материјал | постар од 50 години |
| предмети со историско, етнографско или нумизматичко значење | без ограничување |
| превозни средства | постари од 75 години |
| сите други предмети | постари од 75 години |
- Одобрението го издава Министерството, со мислење од Управата и од надлежната установа за заштита.
- Културно добро не смее трајно да се изнесе од земјата, освен при размена; привремено смее да се изнесе заради презентација, вештачење или конзервација.
Што ако при работи ќе наидете на археолошки наод?
- Прекинете ги работите и заштитете го местото од оштетување и од пристап на други лица.
- Веднаш пријавете го наодот до Управата, најблиската јавна установа за заштита, полицијата или управата за безбедност на пловидбата.
- Оставете ги предметите таму и така како што се најдени или предадете ги на некој од тие органи.
- Дајте податоци за локацијата, положбата и околностите на откривањето.
- Управата утврдува најдоцна наредниот ден дали станува збор за археолошки наод; привременото прекинување на работите трае најмногу 30 дена.
Колкави се глобите?
| Прекршок | Физичко лице | Претприемач | Друштво |
| продавач на антиквитети без евиденција, писмен договор или известување до Управата | од 1.000 до 1.300 € | од 3.300 до 4.200 € | од 11.000 до 14.000 € |
| непријавен или необезбеден археолошки наод | од 600 до 1.000 € | од 1.800 до 3.000 € | од 6.000 до 10.000 € |
Како се продаваат користени предмети објаснуваме во водичот за половните предмети, а жигот на старото злато во водичот за купувањето злато и накит. Што смеат патниците да пренесат преку границата е во водичот за царинските олеснувања за патници, а продажбата на автомобил, вклучително и олдтајмер, ја опфаќа водичот за продажбата на автомобил.
Често поставувани прашања
Колку стар мора да биде предметот за да се смета за антиквитет? Постар од 75 години; тоа важи за секој подвижен предмет.
Ми треба ли дозвола за да продадам стар часовник или слика преку оглас? Законот не бара дозвола за продажбата, но продавачот или посредникот во продажбата на антиквитети и уметнички дела води евиденција, склучува писмен договор и ја известува Управата.
Може ли да изнесам стара слика во странство? За рачно изработените слики и цртежи е потребно одобрение од Министерството, без оглед на нивната старост.
Дали за старите пари е потребно одобрение? Да, за изнесување предмети и збирки со нумизматичко значење е потребно одобрение.
Што ако најдам стари предмети додека копам темели? Прекинете ги работите, заштитете го местото и веднаш пријавете го наодот до Управата, музеј или полицијата.
Може ли културно добро трајно да се изнесе? Не, освен при размена; привремено смее да се изнесе само заради презентација, вештачење или конзервација.
Извори
Дефиницијата на антиквитетите и правилата за продажба, изнесување и случајни наоди ги утврдува Законот за заштита на културните добра („Службен лист“ 49/2010), членови 11, од 49 до 54, 87 и 88, а глобите во евра Законот за изменување и дополнување на Законот за заштита на културните добра („Службен лист“ 44/2017), членови 136 и 139 (страниците се на црногорски). Информациите се проверени на 30 септември 2026. Fijaka е платформа за огласи; овој текст не е правен совет.