Акции во Црна Гора 2026: како да проверите дали поседувате акции во CKDD, PIN-кодот, продажба и купување преку брокер, наследство и данокот од 15 %

Како да проверите дали имате акции во Црна Гора и како да ги продадете? Акциите во црногорските друштва постојат само како електронски упис во регистарот на Централното клириншко депозитарно друштво (CKDD), кое порано работеше како Централна депозитарна агенција (CDA). Својата сметка за хартии од вредност ја проверувате бесплатно, лично во CKDD или преку неговиот портал со осумцифрен PIN-код, кој првиот пат го добивате бесплатно. Акции продавате или купувате на Монтенегроберза (Montenegroberza) преку брокер, односно инвестициско друштво или банка што е членка на берзата, или на OTC-платформата на CKDD. На дивидендите исплатувачот задржува данок од 15 %, а на добивката од продажбата на акциите плаќате 15 % преку годишната даночна пријава. Наследниците ги пренесуваат акциите на себе со решението за наследување, за надоместок од 15 евра.

Овој водич објаснува каде се евидентирани акциите, како ја проверувате сметката, како добивате PIN-код и извод, како продавате или купувате акции, што прават наследниците и колкав данок се плаќа. Овој водич е корисен ако во Црна Гора имате или сте наследиле акции, на пример од приватизацијата, или сакате да купувате акции.

Каде се евидентирани акциите и како да знаете дека ги поседувате?

• CKDD го води регистарот на хартии од вредност, ги евидентира издавачите, емисиите и сопствениците и врши клиринг и порамнување на трговијата на берзата и на OTC-пазарот.
• Хартиите од вредност во Црна Гора не постојат на хартија; правата од нив настануваат со уписот во регистарот.
• Сметката ја проверувате лично во CKDD на улица Светлане Кане Радевић 1 во Подгорица со важечка лична исправа или преку порталот на CKDD со PIN-код.
• Прегледот на сметката е бесплатен.
• CKDD бесплатно ја евидентира промената на името, адресата, матичниот број или банкарската сметка, на ваше барање или на барање на издавачот.

Како да добиете PIN-код и извод за сопственоста?

• PIN-кодот е осумцифрен број што, заедно со вашиот регистарски број, ги потврдува налозите што му ги давате на брокерот или на банката-кастоди и дава пристап до е-услугите на CKDD.
• PIN-кодот го подигате лично во CKDD со важечка лична исправа, а за друго лице со заверено полномошно, а издавањето нов PIN го поништува стариот.
• PIN-кодот не му го давате никому, дури ни на брокерот, затоа што кој го има може да ја види вашата сметка и незаконски да располага со вашите акции.
• Извод за сопственоста добивате лично, преку полномошник, по пошта со заверено барање и заверена копија од личната исправа или електронски на info@ckdd.me со електронски потпис.

Како да продадете или купите акции?

• Акции продавате или купувате на Монтенегроберза преку овластени учесници, односно инвестициски друштва и банки, или на OTC-платформата на CKDD преку членките на OTC.
• Членки на Монтенегроберза се Bull&Bear, Erste Bank, Universal Capital Bank, Hipotekarna banka, VIP Broker Montenegro и инвестициското друштво TF Capital.
• Брокерот наплаќа провизија за своите услуги, а налогот што му го давате го потврдувате со PIN-кодот и регистарскиот број.
• Сметка за хартии од вредност во CKDD отворате лично, преку полномошник или преку членка на берзата, за надоместок според ценовникот.
• Ако го менувате брокерот, му кажувате на стариот да ги врати акциите на слободна позиција во регистарот, а потоа ги пренесувате со PIN-кодот кај новиот брокер или банка-кастоди.

Што прават наследниците и како се подаруваат акции?

• За оставинската постапка наследникот добива извод за акциите на починатиот во CKDD со изводот од матичната книга на умрените, а нотарот или судот го добиваат по службена должност бесплатно.
• По правосилното решение за наследување наследникот поднесува барање за пренос лично или по пошта, со решението и лична исправа.
• Акциите ги подарувате со договор за подарок заверен според законот, кој го поднесувате во CKDD или го потпишувате во неговите простории.
• Подарокот на наследниците од прв наследен ред и преносот меѓу брачни другари поради брак, развод или наследство не се оданочуваат како капитална добивка.

Колкав данок се плаќа на дивидендите и на продажбата на акциите?

• Дивидендата е приход од капитал, на кој исплатувачот при исплатата пресметува, задржува и уплатува данок од 15 %.
• Капиталната добивка е разликата меѓу продажната и набавната цена на акциите, а на неа плаќате данок од 15 % со годишната даночна пријава, до крајот на април за претходната година.
• За акциите со кои се тргува на берзата набавна цена е документираната цена што навистина сте ја платиле, а за другите, без доказ за цената, се применува номиналната вредност.
• Ако сте купувале акции од ист издавач по различни цени, набавната цена се пресметува по редоследот на стекнувањето.
• Капиталната загуба од продажба можете да ја одбиете од капиталната добивка остварена во истата година.

Како тече оставинската постапка опфаќаме во водичот за наследството, а данокот при продажба на стан во водичот за данокот на капитална добивка. Рокот и образецот за пријавата ги опфаќаме во водичот за годишната даночна пријава, а посигурен начин за чување пари во водичот за штедењето во банка.

Често поставувани прашања

Како да проверам дали поседувам акции? Лично во CKDD со важечка лична исправа или преку порталот на CKDD со PIN-код, а прегледот на сметката е бесплатен.

Каде да добијам PIN-код за акции? Лично во CKDD во Подгорица со важечка лична исправа, а првиот PIN е бесплатен.

Како да продадам акции? Преку брокер, односно членка на Монтенегроберза, а налогот за продажба го потврдувате со PIN-кодот и регистарскиот број.

Дали плаќам данок кога продавам акции? Да, плаќате 15 % на разликата меѓу продажната и набавната цена со годишната даночна пријава.

Колкав е данокот на дивидендите? Данокот на дивидендите е 15 %, а исплатувачот го задржува при исплатата.

Како наследникот ги презема акциите? Со правосилно решение за наследување наследникот поднесува барање до CKDD, а надоместокот е 15 евра по решение.

Извори

Регистарот, проверката на сметката, PIN-кодот, изводите, наследството, подароците, промената на брокерот и купувањето и продажбата се опишани во честите прашања на CKDD, а надоместоците во ценовникот на CKDD (точки 4.1, 4.3, 4.4 и 7.1). Списокот на членките на берзата го објавува Монтенегроберза. Данокот на дивидендите и капиталната добивка го утврдува Законот за данокот на доход на физичките лица (чл. 37, 37a, 37f, 37g, 37h, 43, 50 и 50a) (страниците се на црногорски). Информациите се проверени на 28 септември 2026. Fijaka е платформа за огласи; овој текст не е инвестициски ниту даночен совет.