До кога важи привремената заштита за Украинците во Црна Гора и кои права ги дава? Со одлука од март 2026 Владата на Црна Гора им додели привремена заштита на украинските државјани и на другите што избегале од војната, за една година, од 4 март 2026 до 4 март 2027. Според Законот за меѓународна и привремена заштита на странците, лицето под привремена заштита има право на престој, на работа без дозвола за престој и работа, на здравствена заштита, на основно и средно образование и на спојување на семејството, а ако нема средства, и на сместување и основни потреби. Исправата за привремена заштита се смета за дозвола за престој. За здравствената заштита од јануари 2026 се пријавувате лично во Фондот за здравствено осигурување.
Овој водич објаснува кој има право на привремена заштита, колку трае, кои права ги дава, како да стигнете до здравствена заштита, што важи за работата, училиштето и семејството и кога заштитата се одбива. Овој водич е корисен ако сте избегале од Украина во Црна Гора или им помагате на луѓе што го направиле тоа.
Кој има право на привремена заштита?
- Украинските државјани што не можат да се вратат во Украина, која морале да ја напуштат поради вооружениот конфликт.
- Лицата без државјанство чие последно живеалиште било во Украина и лицата на кои Украина им дала меѓународна заштита, ако не можат да се вратат.
- Украинските државјани што законски престојуваат во Црна Гора од 24 февруари 2022 или подоцна, а не можат да се вратат поради конфликтот.
- Одлуката важи од 4 март 2026 до 4 март 2027 и ја замени претходната одлука, која се менуваше од 2022 до 2025.
- За следење на нејзиното спроведување Владата формираше Координационо тело во кое се министерствата за здравство, труд, просвета и социјално старање.
Колку трае заштитата и како се продолжува?
- Привремената заштита се дава за една година.
- По таа година може да се продолжи за по шест месеци, најмногу за една година.
- Исклучително, може да се продолжи и врз основа на одлука на Советот на Европската унија, а од 2024 законот повеќе не утврдува максимум за тоа.
- Заштитата престанува со истекот на утврдениот период или со одлука на Советот на Европската унија.
- На барање, Министерството за внатрешни работи помага при доброволното враќање во земјата на потекло.
Кои права ги имате?
- Право на престој во Црна Гора додека трае заштитата и исправа што се смета за дозвола за престој, која ја враќате кога заштитата ќе престане.
- Право на соодветно сместување, неопходна помош и основни потреби како храна, облека и хигиенски производи, ако немате пари.
- Право на работа во Црна Гора без дозвола за престој и работа или потврда за пријава на работа.
- Право на образование на возрасни, стручно оспособување и работно искуство под исти услови како црногорските државјани.
- Право на информации за вашите права и обврски на јазик што го разбирате.
- Право да поднесете барање за меѓународна заштита, иако додека трае привремената заштита не ги користите правата на барател на азил.
Како да стигнете до здравствена заштита?
- Здравствената заштита опфаќа итна медицинска помош, неопходно лекување на болести и тешки ментални нарушувања, дијагностика на сите нивоа и лекови од листата на Фондот.
- Во Фондот за здравствено осигурување се пријавувате на сопствено барање, во подрачната единица на Фондот во општината каде што ви е доделена привремената заштита.
- Ја приложувате исправата за привремена заштита со бар-код и личниот број на странецот и важечки биометриски пасош или привремена лична исправа од вашата амбасада.
- Пријавата трае колку и вашата исправа, а Фондот ви дава потврда за пријавата.
- Секој член на семејството се пријавува по сопствен основ, бидејќи пријава како член на семејството не е можна.
Што важи за училиштето и семејството?
- Децата имаат право на основно и средно образование под исти услови како црногорските државјани.
- Истото важи и за преквалификацијата и доквалификацијата на возрасните.
- Барањето за спојување на семејството го поднесувате вие или член на вашето семејство, а за него одлучува Министерството за внатрешни работи.
- На членот на семејството потоа му се дава привремена заштита, а кога членовите на семејството уживаат заштита во различни земји, се зема предвид нивниот најдобар интерес.
Кога заштитата се одбива?
- Заштитата се одбива ако постојат сериозни причини да се верува дека лицето учествувало во воено злосторство, злосторство против човечноста или друго тешко кривично дело.
- Се одбива и на лице што претставува опасност за националната безбедност и јавниот ред.
- Исклучувањето важи и за лице правосилно осудено за дело за кое е предвиден затвор од пет години или повеќе.
- Надлежните органи ги утврдуваат причините за одбивање врз основа на достапните информации.
Пријавата за здравствена заштита ја објаснуваме во водичот за здравственото осигурување за странци, а запишувањето на децата во училиште во водичот за училиштата за странски деца. Барањето работа го опишуваме во водичот за наоѓањето работа во Црна Гора, а отворањето сметка во водичот за банкарските сметки за странци.
Често поставувани прашања
До кога важи привремената заштита за Украинците во Црна Гора? Според одлуката на Владата, трае од 4 март 2026 до 4 март 2027.
Може ли да работам под привремена заштита? Да, лицето под привремена заштита може да работи без дозвола за престој и работа или потврда за пријава на работа.
Како да се пријавам во Фондот за здравствено осигурување? Барањето го поднесувате лично во подрачната единица на Фондот, со исправата за привремена заштита и важечки пасош.
Може ли моите деца да одат на училиште? Да, децата имаат право на основно и средно образование под исти услови како црногорските државјани.
Може ли да го доведам семејството? Да, вие или член на семејството поднесувате барање за спојување на семејството, а на членот на семејството му се дава привремена заштита.
Може ли привремената заштита да се продолжи? Да, законот дозволува продолжувања од по шест месеци, најмногу за една година, а исклучително и врз основа на одлука на Советот на Европската унија.
Извори
Траењето и кој е опфатен ги утврдува Одлуката за давање привремена заштита на лицата од Украина („Службен лист“ 27/2026), правата, продолжувањето и исклучувањето Законот за меѓународна и привремена заштита на странците („Службен лист“ 2/2017, 3/2019 и 77/2024, членови од 92 до 105) со измените од 2024, а пријавата во Фондот Правилникот за пријава во Фондот за здравствено осигурување („Службен лист“ 162/2025) (страниците се на црногорски). Информациите се проверени на 27 септември 2026. Fijaka е платформа за огласи; овој текст не е правен совет.