Komu przysługuje bezpłatna pomoc prawna w Czarnogórze? W Czarnogórze bezpłatną pomoc prawną przyznaje sąd podstawowy przez swoją służbę albo biuro bezpłatnej pomocy prawnej, a świadczy ją adwokat wyznaczany według kolejności z listy Izby Adwokackiej. Niezależnie od majątku przysługuje ona między innymi osobom otrzymującym pomoc materialną, dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej, osobom z niepełnosprawnościami i ofiarom przemocy domowej, a wniosek rozpatruje się w ciągu 15 dni.
Prawo to mają też ofiary handlu ludźmi, a od nowelizacji z grudnia 2024 roku także ofiary tortur, ofiary przestępstw seksualnych i dziecko, które wszczęło postępowanie w celu ochrony swoich praw. Pozostałe osoby mogą otrzymać pomoc, jeśli mają ograniczone środki: nie mają majątku, a dochód rodziny nie przekracza 30% przeciętnego wynagrodzenia dla pierwszego członka i 15% dla każdego kolejnego. Ten poradnik wyjaśnia, komu przysługuje bezpłatna pomoc prawna, kryterium dochodowe, co obejmuje pomoc, jak złożyć wniosek i jak wyznacza się adwokata.
Kto może otrzymać bezpłatną pomoc prawną?
- Obywatele Czarnogóry.
- Bezpaństwowcy i osoby ubiegające się o ustalenie tego statusu.
- Cudzoziemcy ubiegający się o ochronę międzynarodową, osoby z azylem i cudzoziemcy objęci ochroną uzupełniającą.
- Cudzoziemcy z pobytem stałym albo zatwierdzonym pobytem czasowym oraz inne osoby legalnie przebywające w Czarnogórze.
- Inne osoby na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej.
Komu pomoc przysługuje niezależnie od majątku?
- Osobom otrzymującym pomoc materialną albo inne świadczenie z zakresu ochrony socjalnej.
- Dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej.
- Osobom z niepełnosprawnościami.
- Ofiarom przemocy domowej i handlu ludźmi.
- Od grudnia 2024 roku także ofiarom tortur albo nieludzkiego lub poniżającego traktowania, ofiarom przestępstw seksualnych i dziecku, które wszczęło postępowanie w celu ochrony praw dziecka.
Osoby otrzymujące świadczenia z ochrony socjalnej i dzieci pozbawione opieki rodzicielskiej dołączają dowód tego statusu, a ofiary przemocy domowej, handlu ludźmi, tortur i przestępstw seksualnych kopię wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenie albo zawiadomienia o przestępstwie.
Gdy sąd prawomocnie ustali, że dana osoba jest ofiarą przemocy domowej, handlu ludźmi, tortur albo przestępstwa seksualnego, przysługuje jej też bezpłatna pomoc prawna w powiązanych postępowaniach rodzinnych, cywilnych i egzekucyjnych, z reguły z tym samym adwokatem.
Kiedy ma się ograniczone środki?
- Nie masz majątku, a miesięczny dochód twój i twojej rodziny nie przekracza 30% przeciętnego wynagrodzenia w Czarnogórze dla pierwszego członka i 15% dla każdego kolejnego.
- Członkami rodziny są małżonkowie i partnerzy w związku nieformalnym, dzieci, dzieci przysposobione, inni krewni we wspólnym gospodarstwie domowym, których masz obowiązek utrzymywać, a od 2024 roku także partnerzy w związku partnerskim osób tej samej płci.
- Do majątku nie wlicza się mieszkania do jednego pokoju dla osoby samotnej, dwupokojowego dla rodziny dwu- albo trzyosobowej i trzypokojowego dla większej rodziny, gruntu rolnego od 20 do 60 arów zależnie od liczby członków, innego gruntu do dwóch hektarów z wyjątkiem miejskiego gruntu budowlanego, samochodu o wartości do czterech przeciętnych wynagrodzeń i papierów wartościowych o wartości do jednego przeciętnego wynagrodzenia.
Co obejmuje bezpłatna pomoc prawna?
- Porady prawne i sporządzanie pism: pozwu, odpowiedzi na pozew, apelacji, skargi konstytucyjnej i skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
- Reprezentację przed sądami pierwszej i drugiej instancji, prokuraturą i Sądem Konstytucyjnym, w pozasądowym rozwiązywaniu sporów i przy nadzwyczajnych środkach prawnych.
- Zwolnienie z kosztów sądowych.
- Od grudnia 2024 roku także sporządzanie odwołań, sprzeciwów i odpowiedzi w postępowaniach administracyjnych dotyczących ochrony socjalnej i ochrony dzieci, opieki zdrowotnej oraz ubezpieczenia emerytalnego i rentowego.
- Od grudnia 2024 roku także koszty tłumaczenia na język migowy, zwolnienie z kosztów notarialnych w postępowaniu spadkowym oraz porady i reprezentację przed komornikiem.
Jak złożyć wniosek?
- Wniosek na urzędowym formularzu składa się w służbie albo biurze bezpłatnej pomocy prawnej przy sądzie podstawowym.
- Wniosek zawiera twoje dane osobowe i dane członków rodziny, sprawę, wnioskowaną formę pomocy i oświadczenie o majątku i dochodach, za którego prawdziwość ponosisz odpowiedzialność karną i majątkową.
- Prezes sądu podstawowego albo upoważniony przez niego sędzia rozstrzyga w ciągu 15 dni, uwzględniając terminy w twojej sprawie.
- Gdy wniosek zostanie uwzględniony, służba wydaje skierowanie z nazwiskiem adwokata wyznaczonego według kolejności z listy Izby Adwokackiej.
- Jeśli są ku temu warunki i się zgodzisz, sąd może skierować cię do mediacji, z wyjątkiem spraw o przemoc domową.
- W sprawach o przemoc domową, prawa dziecka i przestępstwa seksualne pomocy udzielają z reguły adwokaci z co najmniej trzyletnim doświadczeniem i specjalnym szkoleniem.
- W 2024 roku sądy otrzymały 371 wniosków i uwzględniły 324, czyli 87,3%.
Ile kosztuje adwokat bez bezpłatnej pomocy, wyjaśniamy w poradniku o kosztach adwokata, a postępowanie spadkowe u notariusza w poradniku o dziedziczeniu. Pomoc materialną omawiamy w poradniku o pomocy materialnej, a przedawnienie długów i komorników w poradniku o przedawnieniu długów.
Najczęściej zadawane pytania
Komu przysługuje bezpłatna pomoc prawna w Czarnogórze? Osobom otrzymującym świadczenia z ochrony socjalnej, dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej, osobom z niepełnosprawnościami, ofiarom przemocy domowej, handlu ludźmi, tortur i przestępstw seksualnych, dziecku w postępowaniu o ochronę jego praw oraz osobom o ograniczonych środkach.
Jaki dochód może mieć rodzina, aby otrzymać bezpłatną pomoc prawną? Miesięczny dochód rodziny nie może przekraczać 30% przeciętnego wynagrodzenia dla pierwszego członka i 15% dla każdego kolejnego, a wnioskodawca nie może mieć majątku.
Gdzie złożyć wniosek o bezpłatną pomoc prawną? W służbie albo biurze bezpłatnej pomocy prawnej przy sądzie podstawowym, na urzędowym formularzu.
Jak długo trwa rozpatrzenie wniosku? Decyzja zapada w ciągu 15 dni od złożenia wniosku.
Czy mogę wybrać adwokata? Nie, służba wyznacza adwokata według kolejności z listy Izby Adwokackiej, ale osoba otrzymująca pomoc może wnioskować o jego zmianę.
Czy bezpłatna pomoc prawna obejmuje też notariuszy i komorników? Tak, od grudnia 2024 roku obejmuje zwolnienie z kosztów notarialnych w postępowaniu spadkowym oraz porady i reprezentację przed komornikiem.
Źródła
Uprawnionych, kryterium dochodowe, formy pomocy, wniosek i termin rozstrzygnięcia określa ustawa o bezpłatnej pomocy prawnej, której obowiązujące przepisy publikuje projekt nowelizacji w Zgromadzeniu Czarnogóry, a nowych uprawnionych i nowe formy pomocy nowelizacja z grudnia 2024 roku, Dziennik Urzędowy 123/2024. Co nie wlicza się do majątku, kto rozstrzyga, możliwość zmiany adwokata i liczbę wniosków w 2024 roku podaje raport Human Rights Action z lipca 2025 roku. Informacje sprawdzono 27 września 2026 roku. Fijaka jest platformą ogłoszeniową; ten tekst nie stanowi porady prawnej.