Karadağ'da ücretsiz hukuki yardıma temel mahkeme, ücretsiz hukuki yardım servisi ya da bürosu aracılığıyla karar verir; yardımı Baro listesindeki sıraya göre atanan bir avukat sağlar. Sosyal yardım ve diğer sosyal koruma haklarından yararlananlar, anne baba bakımından yoksun çocuklar, engelliler, aile içi şiddet ve insan ticareti mağdurları malvarlığına bakılmaksızın yararlanır; Aralık 2024 değişikliklerinden beri işkence mağdurları, cinsel suç mağdurları ve haklarını korumak için dava açan çocuk da bu kapsamda. Diğer kişiler yetersiz gelirli olmaları halinde yararlanabilir: malvarlıkları yoksa ve ailenin geliri ilk üye için ortalama ücretin %30'unu, sonraki her üye için %15'ini aşmıyorsa. Başvuru 15 gün içinde karara bağlanır.
Bu rehber ücretsiz hukuki yardımdan kimlerin yararlanabileceğini, gelir şartını, yardımın kapsamını, başvurunun nasıl yapıldığını ve avukatın nasıl atandığını anlatıyor.
Ücretsiz hukuki yardımdan kimler yararlanabilir?
- Karadağ vatandaşları.
- Vatansızlar ve bu statünün belirlenmesini isteyen kişiler.
- Uluslararası koruma talep eden yabancılar, sığınma hakkı tanınanlar ve ikincil koruma altındaki yabancılar.
- Daimi ikamet ya da onaylı geçici oturma izni olan yabancılar ve Karadağ'da yasal olarak bulunan diğer kişiler.
- Onaylanmış uluslararası antlaşmaya göre diğer kişiler.
Kimler malvarlığına bakılmaksızın yararlanır?
- Sosyal yardım ya da başka bir sosyal koruma hakkından yararlananlar.
- Anne baba bakımından yoksun çocuklar.
- Engelliler.
- Aile içi şiddet ve insan ticareti mağdurları.
- Aralık 2024'ten beri işkence ya da insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele mağdurları, cinsel suç mağdurları ve çocuk haklarının korunması için dava açan çocuk.
Sosyal koruma hakkından yararlananlar ve anne baba bakımından yoksun çocuklar bu durumu gösteren belgeyi, aile içi şiddet, insan ticareti, işkence ve cinsel suç mağdurları ise kabahat işlemi başlatma talebinin ya da suç duyurusunun bir kopyasını başvuruya ekler.
Mahkeme kesin kararla bir kişinin aile içi şiddet, insan ticareti, işkence ya da cinsel suç mağduru olduğunu tespit ettiğinde, bu kişi bağlantılı aile, borçlar ve icra davalarında da, kural olarak aynı avukatla, ücretsiz hukuki yardım hakkına sahiptir.
Yetersiz gelirli kime denir?
- Malvarlığınız yoksa ve sizin ile aile üyelerinizin aylık geliri ilk üye için Karadağ'daki ortalama ücretin %30'unu, sonraki her üye için %15'ini aşmıyorsa.
- Aile üyeleri; eşler ve evli olmayan partnerler, çocuklar, evlatlıklar, bakmakla yükümlü olduğunuz ve aynı hanede yaşayan diğer akrabalar ve 2024'ten beri aynı cinsiyetten hayat partnerleridir.
- Tek kişi için bir odaya, iki ya da üç kişilik aile için iki odaya, daha büyük aile için üç odaya kadar daire, üye sayısına göre 20 ile 60 ar arası tarım arazisi, kentsel imar arsası dışında iki hektara kadar diğer arazi, dört ortalama ücrete kadar değerde araç ve bir ortalama ücrete kadar menkul kıymet malvarlığı sayılmaz.
Ücretsiz hukuki yardım neleri kapsar?
- Hukuki danışmanlık ve dilekçe yazımı: dava dilekçesi, davaya cevap, istinaf, anayasa şikâyeti ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuru.
- İlk ve ikinci derece mahkemeler, savcılık ve Anayasa Mahkemesi önünde, mahkeme dışı uyuşmazlık çözümünde ve olağanüstü kanun yollarında temsil.
- Yargılama giderlerinden muafiyet.
- Aralık 2024'ten beri sosyal ve çocuk koruma, sağlık hizmeti ve emeklilik ve malullük sigortasına ilişkin idari süreçlerde itiraz, şikâyet ve cevap yazımı.
- Aralık 2024'ten beri işaret dili tercümesi giderleri, miras işlemlerinde noter giderlerinden muafiyet ve icra memuru önünde danışmanlık ve temsil.
Nasıl başvurulur?
- Başvuru, temel mahkemenin ücretsiz hukuki yardım servisine ya da bürosuna öngörülen formla yapılır.
- Başvuruda kişisel bilgileriniz ve aile üyelerinizin bilgileri, dava konusu, istenen yardım türü ve doğruluğundan cezai ve mali olarak sorumlu olduğunuz malvarlığı ve gelir beyanı yer alır.
- Temel mahkeme başkanı ya da yetkilendirdiği hâkim, davanızdaki süreleri de gözeterek 15 gün içinde karar verir.
- Başvuru kabul edilince servis, Baro listesindeki sıraya göre atanan avukatın adını içeren bir sevk belgesi düzenler.
- Koşullar uygunsa ve siz kabul ederseniz mahkeme sizi arabuluculuğa yönlendirebilir; aile içi şiddet davaları bunun dışındadır.
- Aile içi şiddet, çocuk hakları ve cinsel suç davalarında yardımı kural olarak en az üç yıl deneyimli ve özel eğitim almış avukatlar verir.
- 2024'te mahkemelere 371 başvuru yapıldı, 324'ü, yani %87,3'ü kabul edildi.
Ücretsiz yardım olmadan avukatın ne kadara mal olduğunu avukatlık ücreti rehberimiz, noterdeki miras işlemini miras rehberimiz anlatıyor. Sosyal yardımı sosyal yardım rehberi, borçlarda zamanaşımını ve icra memurlarını borç zamanaşımı rehberi açıklıyor.
Sık sorulan sorular
Karadağ'da kimler ücretsiz hukuki yardım alabilir? Sosyal koruma hakkından yararlananlar, anne baba bakımından yoksun çocuklar, engelliler, aile içi şiddet, insan ticareti, işkence ve cinsel suç mağdurları, haklarını korumak için dava açan çocuk ve yetersiz gelirli kişiler alabilir.
Ücretsiz hukuki yardım için ailenin geliri ne kadar olabilir? Ailenin aylık geliri ilk üye için ortalama ücretin %30'unu, sonraki her üye için %15'ini aşmamalı ve başvuranın malvarlığı olmamalıdır.
Ücretsiz hukuki yardım için nereye başvurulur? Temel mahkemenin ücretsiz hukuki yardım servisine ya da bürosuna, öngörülen formla başvurulur.
Ücretsiz hukuki yardım kararı ne kadar sürede çıkar? Karar, başvurudan itibaren 15 gün içinde verilir.
Avukatımı seçebilir miyim? Hayır, avukatı servis Baro listesindeki sıraya göre atar; ancak yararlanan kişi avukatın değiştirilmesini isteyebilir.
Ücretsiz hukuki yardım noter ve icra memuru önünde de geçerli mi? Evet, Aralık 2024'ten beri miras işlemlerinde noter giderlerinden muafiyeti ve icra memuru önünde danışmanlık ve temsili kapsıyor.
Kaynaklar
Yararlananlar, gelir şartı, yardım türleri, başvuru ve karar süresi Ücretsiz Hukuki Yardım Kanunu'nda düzenleniyor; kanunun yürürlükteki hükümlerini Karadağ Meclisi'ndeki değişiklik tasarısı yayımlıyor, yeni yararlananlar ve yardım türleri ise Resmî Gazete 123/2024'te yayımlanan Aralık 2024 değişikliklerinden geliyor. Neyin malvarlığı sayılmadığını, kimin karar verdiğini, avukat değişikliği imkânını ve 2024'teki başvuru sayısını Temmuz 2025 tarihli Human Rights Action raporu aktarıyor. Bilgiler 27 Eylül 2026'da kontrol edildi. Fijaka bir ilan platformudur; bu yazı hukuki danışmanlık değildir.