Wie krijgt kosteloze rechtsbijstand in Montenegro? Ongeacht vermogen onder meer bijstandsontvangers, kinderen zonder ouderlijke zorg, mensen met een beperking en slachtoffers van huiselijk geweld. Anderen krijgen die bij beperkte middelen: geen vermogen en een gezinsinkomen tot 30% van het gemiddelde loon voor het eerste gezinslid en 15% voor elk volgend. De basisrechtbank beslist binnen 15 dagen en wijst een advocaat toe.
In Montenegro wordt kosteloze rechtsbijstand toegekend door de basisrechtbank via de dienst of het bureau voor kosteloze rechtsbijstand, en verleend door een advocaat die op volgorde van de lijst van de Orde van Advocaten wordt genomen. Ongeacht vermogen krijgen die ontvangers van bijstand en andere rechten uit de sociale bescherming, kinderen zonder ouderlijke zorg, mensen met een beperking en slachtoffers van huiselijk geweld en mensenhandel, en sinds de wijzigingen van december 2024 ook slachtoffers van foltering, slachtoffers van zedenmisdrijven en een kind dat een procedure heeft gestart om de eigen rechten te beschermen. Anderen kunnen rechtsbijstand krijgen als ze beperkte middelen hebben: ze hebben geen vermogen en het gezinsinkomen is niet hoger dan 30% van het gemiddelde loon voor het eerste gezinslid en 15% voor elk volgend gezinslid. Over de aanvraag wordt binnen 15 dagen beslist. Deze gids is handig als je in Montenegro een advocaat nodig hebt maar die niet kunt betalen.
Deze gids legt uit wie recht heeft op kosteloze rechtsbijstand, de inkomenstoets, wat de rechtsbijstand dekt, hoe je aanvraagt en hoe een advocaat wordt toegewezen.
Wie kan kosteloze rechtsbijstand krijgen?
- Montenegrijnse burgers.
- Staatlozen en mensen die vaststelling van die status hebben aangevraagd.
- Buitenlanders die internationale bescherming vragen, asielgerechtigden en buitenlanders met subsidiaire bescherming.
- Buitenlanders met permanent verblijf of goedgekeurd tijdelijk verblijf en andere mensen die rechtmatig in Montenegro verblijven.
- Andere mensen op grond van een geratificeerd internationaal verdrag.
Wie heeft recht ongeacht vermogen?
- Ontvangers van bijstand of een ander recht uit de sociale bescherming.
- Kinderen zonder ouderlijke zorg.
- Mensen met een beperking.
- Slachtoffers van huiselijk geweld en mensenhandel.
- Sinds december 2024 ook slachtoffers van foltering of onmenselijke of vernederende behandeling, slachtoffers van zedenmisdrijven, en een kind dat een procedure heeft gestart om de rechten van het kind te beschermen.
Ontvangers van sociale bescherming en kinderen zonder ouderlijke zorg voegen een bewijs van die status toe, terwijl slachtoffers van huiselijk geweld, mensenhandel, foltering en zedenmisdrijven een kopie van het verzoek om een overtredingsprocedure te starten of van de strafaangifte toevoegen.
Heeft een rechter definitief vastgesteld dat iemand slachtoffer is van huiselijk geweld, mensenhandel, foltering of een zedenmisdrijf, dan heeft die persoon ook recht op kosteloze rechtsbijstand in verwante familie-, civiele en executieprocedures, in de regel met dezelfde advocaat.
Wanneer heb je beperkte middelen?
- Je hebt geen vermogen, en het maandinkomen van jou en je gezin is niet hoger dan 30% van het gemiddelde loon in Montenegro voor het eerste gezinslid en 15% voor elk volgend gezinslid.
- Gezinsleden zijn echtgenoten en ongehuwde partners, kinderen, geadopteerde kinderen, andere familieleden in hetzelfde huishouden die je moet onderhouden, en sinds 2024 ook levenspartners van hetzelfde geslacht.
- Tot het vermogen tellen niet: een woning van maximaal één kamer voor een alleenstaande, twee kamers voor een gezin van twee of drie personen en drie kamers voor een groter gezin, landbouwgrond van 20 tot 60 are afhankelijk van het aantal gezinsleden, andere grond tot twee hectare behalve stedelijke bouwgrond, een auto met een waarde van maximaal vier gemiddelde lonen en effecten met een waarde van maximaal één gemiddeld loon.
Wat dekt kosteloze rechtsbijstand?
- Juridisch advies en het opstellen van stukken: een dagvaarding, een verweer op een dagvaarding, een hoger beroep, een grondwettelijke klacht en een verzoekschrift bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
- Vertegenwoordiging bij rechtbanken in eerste en tweede aanleg, het openbaar ministerie en het Grondwettelijk Hof, bij buitengerechtelijke geschillenbeslechting en bij buitengewone rechtsmiddelen.
- Vrijstelling van gerechtskosten.
- Sinds december 2024 ook het opstellen van beroepschriften, bezwaren en verweren in bestuursprocedures over sociale en kinderbescherming, gezondheidszorg en de pensioen- en invaliditeitsverzekering.
- Sinds december 2024 ook de kosten van een gebarentolk, vrijstelling van notariskosten in nalatenschapsprocedures, en advies en vertegenwoordiging bij een openbaar deurwaarder.
Hoe vraag je aan?
- Je dient de aanvraag op het voorgeschreven formulier in bij de dienst of het bureau voor kosteloze rechtsbijstand van de basisrechtbank.
- De aanvraag bevat je persoonsgegevens en die van je gezinsleden, de zaak, de gevraagde vorm van rechtsbijstand en een verklaring over vermogen en inkomen, voor de juistheid waarvan je strafrechtelijk en financieel aansprakelijk bent.
- De president van de basisrechtbank of een door de president gemachtigde rechter beslist binnen 15 dagen, rekening houdend met de termijnen in je zaak.
- Wordt de aanvraag toegekend, dan geeft de dienst een verwijzing af met de naam van de advocaat die op volgorde van de lijst van de Orde van Advocaten is toegewezen.
- Zijn de voorwaarden aanwezig en stem je in, dan kan de rechtbank je naar mediation verwijzen, behalve in zaken van huiselijk geweld.
- In zaken van huiselijk geweld, kinderrechten en zedenmisdrijven wordt de rechtsbijstand in de regel verleend door advocaten met ten minste drie jaar ervaring en een speciale opleiding.
- In 2024 ontvingen de rechtbanken 371 aanvragen en kenden er 324 toe, oftewel 87,3%.
Wat een advocaat zonder kosteloze rechtsbijstand kost, leggen we uit in onze gids over advocatenkosten, en de nalatenschapsprocedure bij een notaris in onze gids over erven. Bijstand behandelen we in onze gids over de bijstand, en verjaringstermijnen voor schulden en deurwaarders in onze gids over verjaring van schulden.
Veelgestelde vragen
Wie heeft in Montenegro recht op kosteloze rechtsbijstand? Ontvangers van sociale bescherming, kinderen zonder ouderlijke zorg, mensen met een beperking, slachtoffers van huiselijk geweld, mensenhandel, foltering en zedenmisdrijven, een kind in een procedure om de eigen rechten te beschermen, en mensen met beperkte middelen.
Hoeveel inkomen mag een gezin hebben voor kosteloze rechtsbijstand? Het maandinkomen van het gezin mag niet hoger zijn dan 30% van het gemiddelde loon voor het eerste gezinslid en 15% voor elk volgend gezinslid, en de aanvrager mag geen vermogen hebben.
Waar vraag je kosteloze rechtsbijstand aan? Bij de dienst of het bureau voor kosteloze rechtsbijstand van de basisrechtbank, op het voorgeschreven formulier.
Hoelang duurt een beslissing over kosteloze rechtsbijstand? De beslissing valt binnen 15 dagen na de aanvraag.
Kan ik mijn advocaat kiezen? Nee, de dienst wijst de advocaat toe op volgorde van de lijst van de Orde van Advocaten, maar de ontvanger kan om vervanging van de advocaat vragen.
Geldt kosteloze rechtsbijstand ook bij notarissen en deurwaarders? Ja, sinds december 2024 omvat die vrijstelling van notariskosten bij een nalatenschap en advies en vertegenwoordiging bij een openbaar deurwaarder.
Bronnen
De rechthebbenden, de inkomenstoets, de vormen van rechtsbijstand, de aanvraag en de beslistermijn staan in de wet op kosteloze rechtsbijstand, waarvan de geldende bepalingen zijn gepubliceerd in het wetsvoorstel tot wijziging in het parlement van Montenegro, terwijl de nieuwe rechthebbenden en vormen van rechtsbijstand komen uit de wijzigingen van december 2024, Staatsblad 123/2024. Wat niet als vermogen telt, wie beslist, de mogelijkheid om een advocaat te vervangen en het aantal aanvragen in 2024 staan in het rapport van Human Rights Action van juli 2025. De gelinkte pagina’s zijn in het Montenegrijns. De informatie is gecontroleerd op 27 september 2026. Fijaka is een advertentieplatform; deze tekst is geen juridisch advies.