A është i detyrueshëm sigurimi i banesës në Mal të Zi? Ligjet që shqyrtuam nuk përmbajnë një detyrim të përgjithshëm ligjor. Një detyrim mund të lindë nga një marrëveshje hipoteke, ndërsa për sigurimin e ndërtesës vendos kuvendi i pronarëve të njësive.
Çfarë ndodh me policën kur shisni banesën? Të drejtat dhe detyrimet sipas policës i kalojnë blerësit sipas ligjit, përveç rastit kur është rënë dakord ndryshe. Siguruesi dhe blerësi mund ta anulojnë me njoftim 15-ditor.
Kërkimet vendase tregojnë çfarë duan të dinë njerëzit për sigurimin e banesës: pas "osiguranje stana" (sigurimi i banesës) vijnë "crna gora" (Mali i Zi), "iskustva" (përvoja), "cena" (çmimi) dhe "od poplave i požara" (nga përmbytja dhe zjarri), pas "osiguranje stana cijena" (çmimi i sigurimit të banesës) vijnë "forum" dhe "od potresa" (nga tërmeti), ndërsa njerëzit kërkojnë edhe "osiguranje kuće crna gora" (sigurimi i shtëpisë në Mal të Zi). Çmimet e policave varen nga siguruesi dhe nga rreziqet e rëna dakord, ndaj nuk i japim këtu. Ajo që vlen për çdo policë përcaktohet nga Ligji për detyrimet.
Ky artikull shpjegon nëse sigurimi është i detyrueshëm, si ndikon shuma e siguruar te dëmshpërblimi, cilat dëme nuk mbulohen, çfarë ndodh nëse prima nuk paguhet, çfarë të bëni kur ndodh një dëm dhe çfarë ndodh me policën kur një banesë shitet ose është nën hipotekë.
A është i detyrueshëm sigurimi i banesës
Asnjë nga ligjet që shqyrtuam nuk i ngarkon pronarit një detyrim të përgjithshëm për ta siguruar banesën. Një detyrim mund të lindë në dy mënyra:
- Marrëveshja e hipotekës. Ligji për marrëdhëniet pronësore lejon që një marrëveshje hipoteke ta detyrojë debitorin e hipotekës ta sigurojë pronën. Çfarë kërkojnë bankat me një hipotekë shpjegohet në artikullin tonë për kreditë hipotekore.
- Ndërtesa. Për sigurimin e ndërtesës së banimit vendos kuvendi i pronarëve të njësive. Si funksionon kuvendi shpjegohet në artikullin tonë për administratorin e ndërtesës.
Listën e shoqërive të licencuara për të vepruar e boton Agjencia për Mbikëqyrjen e Sigurimeve.
Çfarë mbulon sigurimi i pasurisë
Kushdo që ka interes që ngjarja e siguruar të mos ndodhë, sepse përndryshe do të pësonte një humbje materiale, mund të bëjë sigurim pasurie. Dëmshpërblimi shërben për të mbuluar dëmin dhe nuk mund ta kalojë dëmin që ka pësuar i siguruari.
| Rregulli | Çfarë do të thotë për pronarin e banesës |
| Dëmshpërblimi deri në masën e dëmit | Sigurimi nuk është mënyrë për të fituar para |
| Kufi më i ulët i rënë dakord | Është e vlefshme të bihet dakord për një dëmshpërblim më të ulët se dëmi, për shembull një franshizë |
| Fitimi i humbur | Merret parasysh vetëm nëse është rënë dakord, për shembull qiraja e humbur |
| Disa dëme në të njëjtën periudhë | Secili paguhet plotësisht deri në gjithë shumën e siguruar, pa zbritur dëmshpërblimet e mëparshme |
| Vlera e rënë dakord e pronës | Dëmshpërblimi e ndjek atë, përveç rastit kur është dukshëm më e lartë se vlera reale pa arsye të bazuar |
Shuma e siguruar: nënsigurimi dhe mbisigurimi
- Nënsigurimi. Nëse në fillim të periudhës së sigurimit banesa vlente më shumë se shuma e siguruar, dëmshpërblimi ulet proporcionalisht, përveç rastit kur është rënë dakord ndryshe. Shembulli ynë: banesa vlen 100.000 €, është siguruar për 50.000 € dhe dëmi është 10.000 €; dëmshpërblimi është 5.000 €. Nëse është rënë dakord që raporti mes vlerës dhe shumës së siguruar të mos ketë rëndësi, siguruesi e paguan gjithë dëmin deri në shumën e siguruar.
- Mbisigurimi. Nëse shuma e siguruar është më e lartë se vlera e banesës dhe askush nuk ka vepruar me keqbesim, shuma ulet në vlerën reale dhe primet ulen proporcionalisht. Nëse shuma më e lartë është rënë dakord me mashtrim, pala tjetër mund të kërkojë anulimin e kontratës.
- Rënia e vlerës. Nëse vlera e pronës së siguruar bie gjatë sigurimit, secila palë mund të kërkojë uljen e shumës së siguruar dhe të primit.
Dëmet që nuk mbulohen
| Dëmi | Rregulli |
| I shkaktuar nga një aksident ose nga pakujdesia e të siguruarit | Mbulohet, përveç rastit kur përjashtohet shprehimisht në kontratë |
| I shkaktuar me dashje ose me mashtrim | Nuk mbulohet; një klauzolë e kundërt nuk ka efekt |
| Që rrjedh nga të metat e vetë pronës | Nuk mbulohet, përveç rastit kur është rënë dakord ndryshe |
| Veprimet luftarake dhe trazirat | Nuk mbulohen, përveç rastit kur është rënë dakord ndryshe |
Cilat rreziqe mbulohen, për shembull zjarri, përmbytja ose tërmeti, e cakton polica. Prandaj kërkoni kushtet e sigurimit bashkë me ofertën.
Prima
Nëse prima duhet të paguhet kur lidhet kontrata, detyrimi i siguruesit nis një ditë pas pagesës. Nëse një prim që bëhet i kërkueshëm më vonë nuk paguhet, kontrata mbaron sipas ligjit 30 ditë pasi kontraktuesit të sigurimit i dorëzohet një letër rekomande për primin e maturuar, por jo para 30 ditëve nga data e maturimit. Kontrata mbaron sipas ligjit edhe nëse prima nuk paguhet brenda një viti nga maturimi.
Kur diçka ndryshon
Në sigurimin e pasurisë, kontraktuesi i sigurimit duhet ta njoftojë siguruesin për çdo ndryshim të rrethanave që mund të ketë rëndësi për vlerësimin e rrezikut. Nëse rreziku u rrit nga veprimi i vet, njofton pa vonesë; nëse u rrit pa përfshirjen e tij, brenda 14 ditëve nga kur e mësoi. Nëse ndodh një dëm para se të njoftohet siguruesi, ose para se të bihet dakord për një prim më të lartë, dëmshpërblimi ulet në përpjesëtim me primin e paguar dhe primin që duhej paguar. Kush nis ta japë banesën me qira duhet t'i kontrollojë kushtet e policës.
Kur ndodh një dëm
| Hapi | Çfarë thotë ligji |
| Parandaloni dhe kufizoni dëmin | I siguruari duhet të marrë të gjitha masat e mundshme; siguruesi i mbulon shpenzimet e arsyeshme të shpëtimit, edhe mbi shumën e siguruar |
| Njoftoni siguruesin | Më së voni brenda tri ditëve nga kur e mësoi; kush vonohet e dëmshpërblen siguruesin për dëmin e shkaktuar nga vonesa |
| Humbja e të drejtave | Klauzolat e policës sipas të cilave i siguruari humbet të drejtën për dëmshpërblim për mospërmbushjen e një detyrimi pas dëmit janë nule |
| Pagesa | Brenda afatit të rënë dakord, jo më shumë se 14 ditë nga njoftimi; nëse shuma nuk është përcaktuar, pjesa e pakontestueshme paguhet si paradhënie; për pagesën e vonuar llogaritet kamatë vonese |
I siguruari nuk ka të drejtë t'ia dorëzojë pronën e dëmtuar siguruesit dhe të kërkojë gjithë shumën e siguruar, përveç rastit kur është rënë dakord ndryshe.
Shitja e banesës dhe hipotekat
- Polica kalon te blerësi. Kur shitet një pronë e siguruar, të drejtat dhe detyrimet e kontraktuesit të sigurimit i kalojnë blerësit sipas ligjit, përveç rastit kur është rënë dakord ndryshe. Një shitës që nuk e njofton siguruesin për shitjen mbetet përgjegjës për primet që maturohen pas shitjes. Siguruesi dhe blerësi mund të tërhiqen nga sigurimi me njoftim 15-ditor, më së voni brenda 30 ditëve nga kur mësuan për shitjen. Çfarë tjetër duhet bërë në shitje shpjegohet në udhëzuesin tonë për shitjen e një banese.
- Banesa nën hipotekë. Pas një ngjarjeje të siguruar, të drejtat e pengut që ekzistonin mbi banesën kalojnë mbi dëmshpërblimin e sigurimit, dhe siguruesi nuk mund t'i paguajë pronarit pa pëlqimin e kreditorit hipotekor, përveç rastit kur nuk dinte e as nuk mund të dinte për atë të drejtë. Si shitet një banesë nën hipotekë shpjegohet në artikullin tonë për shitjen e pronës me hipotekë.
- Pala e tretë përgjegjëse. Kur siguruesi paguan, të drejtat e të siguruarit ndaj personit përgjegjës për dëmin, për shembull ndaj një fqinji tubacionet e të cilit rrodhën, i kalojnë siguruesit.
Një listë e shkurtër kontrolli
| Pyetja | Pse |
| A përputhet shuma e siguruar me vlerën e banesës | Për shkak të nënsigurimit |
| Cilat rreziqe janë në policë | Zjarri, përmbytja, tërmeti ose rrjedhjet e ujit nuk mbulohen automatikisht |
| A është rënë dakord për fitimin e humbur | Pa të, qiraja e humbur nuk kompensohet |
| Kur paguhet prima | Prej saj varet fillimi i mbulimit |
| A është banesa nën hipotekë | Banka duhet të pajtohet me pagesën |
| A po e shisni banesën | Njoftoni siguruesin |
Banesa mund të shpallni ose të gjeni në kategorinë tonë të pasurive të paluajtshme.
Pyetje të shpeshta
Çfarë është nënsigurimi? Kur banesa vlen më shumë se shuma e siguruar, dëmshpërblimi ulet proporcionalisht, përveç rastit kur është rënë dakord ndryshe.
Sa shpejt duhet njoftuar një dëm? Më së voni brenda tri ditëve nga kur i siguruari e mësoi. Vonesa nuk e humb të drejtën, por i siguruari e dëmshpërblen siguruesin për dëmin e shkaktuar nga vonesa.
Brenda sa ditësh duhet të paguajë siguruesi? Brenda afatit të rënë dakord, që nuk mund të kalojë 14 ditë nga njoftimi, dhe nëse duhet kohë për të përcaktuar shumën, nga kur ajo përcaktohet.
A i mbulon sigurimi tërmetet? Vendos polica. Ligji cakton rregulla të përgjithshme, ndërsa kushtet e sigurimit rendisin rreziqet e mbuluara.
Burimet
Kontrata e sigurimit të pasurisë rregullohet me Ligjin për detyrimet (Fletorja Zyrtare e Malit të Zi 47/2008, 4/2011 dhe 22/2017, nenet 1009 deri në 1036; ndryshimet e mëvonshme nuk prekin këto nene). Detyrimi për sigurim sipas një marrëveshjeje hipoteke dhe vendimi i kuvendit për sigurimin e ndërtesës rregullohen me Ligjin për marrëdhëniet pronësore (Fletorja Zyrtare e Malit të Zi 19/2009 dhe 29/2025, nenet 183 dhe 328). Fijaka është platformë shpalljesh dhe nuk jep këshilla ligjore apo sigurimi; për një policë konkrete, kërkojini siguruesit kushtet e sigurimit.