Dostęp do informacji publicznej w Czarnogórze w 2026 roku: co wprowadza nowa ustawa, jak złożyć wniosek, termin 15 dni, ile kosztują kopie i jak odwołać się do Agencji

Jak uzyskać informację publiczną w Czarnogórze? Od lipca 2026 roku obowiązuje nowa ustawa o swobodnym dostępie do informacji. Każda krajowa albo zagraniczna osoba fizyczna lub prawna może zwrócić się do organu publicznego o informację bez podawania przyczyny. Wniosek składa się na piśmie albo ustnie, a organ rozstrzyga go najpóźniej w ciągu 15 dni.

Ustawa (Dziennik Urzędowy 160/25) zastąpiła ustawę z 2012 roku. Gdy chodzi o ochronę życia, wolności, zdrowia albo środowiska, organ rozstrzyga w ciągu 48 godzin. Opłaty nie pobiera się, a gdy organ w pełni uwzględnia wniosek, przesyła informację bez decyzji i bez pobierania kosztów. Od decyzji, a także od milczenia organu, odwołuje się do Agencji Ochrony Danych Osobowych i Swobodnego Dostępu do Informacji w ciągu 15 dni, a Agencja rozstrzyga w ciągu 30 dni. Ten poradnik wyjaśnia, do kogo można zwrócić się o informację, jak złożyć wniosek, jakich terminów musi dotrzymać organ, ile się płaci, kiedy organ może odmówić i jak się odwołać.

Do kogo można zwrócić się o informację?

• Organem publicznym jest organ państwowy, organ administracji państwowej, gmina i organ administracji lokalnej, instytucja oraz spółka założona przez państwo albo gminę lub będąca w ich większościowej własności.
• Organem publicznym jest też osoba prawna, przedsiębiorca jednoosobowy albo osoba fizyczna, która wykonuje uprawnienia publiczne lub świadczy usługę publiczną, zarządza funduszem publicznym albo jest finansowana głównie z dochodów publicznych.
• Informacją jest każdy dokument, część dokumentu, dana albo zbiór danych w posiadaniu organu, w dowolnej formie, niezależnie od tego, kto go wytworzył.
• Na swojej stronie internetowej organ publikuje przewodnik po dostępie do informacji, formularze, wykaz funkcjonariuszy publicznych i kierowników z ich wynagrodzeniami oraz poszczególne płatności na rzecz osób fizycznych i prawnych, z wyjątkiem danych, do których dostęp jest ograniczony.

Jak złożyć wniosek?

• Wniosek pisemny składa się osobiście albo wysyła pocztą, faksem albo elektronicznie, a wniosek ustny składa się do protokołu w organie, który wydaje potwierdzenie przyjęcia.
• We wniosku podaje się tytuł informacji albo dane, po których można ją odnaleźć, sposób dostępu oraz imię, nazwisko i adres.
• Agencja publikuje formularz wniosku, ale organ musi rozpatrzyć także wniosek złożony poza formularzem.
• Jeden wniosek może dotyczyć kilku informacji, ale wniosek o sporządzenie analizy, instrukcji, opinii albo odpowiedzi na pytania nie jest wnioskiem o dostęp do informacji.
• Wnioskodawca wybiera, czy chce zapoznać się z informacją w organie, samodzielnie ją skopiować albo zeskanować, czy otrzymać od organu kopię osobiście, pocztą albo elektronicznie.
• Jeśli wniosek jest niekompletny, organ wzywa do jego uzupełnienia w ciągu pięciu dni, a jeśli nie posiada informacji, w ciągu pięciu dni przekazuje wniosek właściwemu organowi.
• Wgląd w rejestr publiczny albo ewidencję publiczną zapewnia się w ciągu pięciu dni, bez decyzji.

Jakich terminów musi dotrzymać organ?

Ile się płaci?

• Za wniosek o dostęp do informacji nie pobiera się opłaty.
• Gdy organ w pełni uwzględnia wniosek, przesyła informację bez decyzji i bez pobierania kosztów.
• W pozostałych przypadkach przed otrzymaniem informacji płaci się rzeczywiste koszty kopiowania, skanowania i wysyłki.
• Według rozporządzenia o zwrocie kosztów, obowiązującego do czasu przyjęcia nowych przepisów, czarno-biała kopia A4 kosztuje 0,03 € za stronę, przy czym pierwsze 20 stron jest bezpłatnych, skanowanie 0,20 € za stronę, a płyta CD albo DVD 1 €.
• Organ może odstąpić od kosztów do 3 €, a za osoby z niepełnosprawnościami i osoby w trudnej sytuacji socjalnej koszty ponosi organ.
• Nic nie płaci się też za informację, którą organ miał obowiązek opublikować na swojej stronie, ale tego nie zrobił.

Kiedy organ może odmówić?

• Organ odmawia, jeśli wniosek dotyczy wytworzenia nowej informacji, jeśli wnioskodawca nie uzupełni niekompletnego wniosku, jeśli tę samą informację otrzymał w ostatnich 90 dniach albo jeśli organ nie posiada informacji i nie wie, kto ją posiada.
• Dostęp może ograniczyć tylko po teście szkodliwości i interesu publicznego, w celu ochrony prywatności, bezpieczeństwa i obronności, postępowania karnego, tajemnicy handlowej i podatkowej, własności intelektualnej i innych interesów wymienionych w ustawie.
• Dane o funkcjonariuszach publicznych i środkach publicznych, z wyjątkiem świadczeń socjalnych, opieki zdrowotnej i zasiłków dla bezrobotnych, nie są chronione jako prywatność.
• Jeśli ograniczona jest tylko część informacji, otrzymuje się kopię z wykreśloną częścią, oznaczoną „dokonano wykreślenia” z podaniem zakresu wykreślenia.

Jak się odwołać?

• Odwołanie składa się bezpośrednio do Agencji w ciągu 15 dni od otrzymania decyzji albo zawiadomienia, z dołączoną decyzją i wnioskiem.
• Jeśli organ nie rozstrzygnie w terminie, składa się odwołanie od milczenia administracji z dołączonym wnioskiem i dowodem jego złożenia.
• Agencja wzywa organ do zajęcia stanowiska w ciągu pięciu dni i rozstrzyga w ciągu 30 dni od kompletnego odwołania, a organ musi wykonać jej decyzję w ciągu ośmiu dni.
• Jeśli organ nie wykona decyzji, na wniosek Agencja w ciągu trzech dni wydaje postanowienie o egzekucji i może ją wymusić grzywną.
• Na decyzję Agencji wnosi się skargę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, rozpatrywaną w trybie pilnym.
• Organ, który na przykład nie wyda decyzji w ciągu 15 dni, popełnia wykroczenie, za które jako osoba prawna płaci grzywnę od 500 do 20 000 €.

Skargę na organ publiczny do rzecznika praw omawiamy w poradniku o Ombudsmanie, a adwokata opłacanego przez państwo w poradniku o bezpłatnej pomocy prawnej. Składanie wniosków online z dowodem osobistym opisujemy w poradniku o aktywacji elektronicznego dowodu osobistego, a dostęp do własnej dokumentacji medycznej w poradniku o prawach pacjenta.

Najczęściej zadawane pytania

Czy trzeba uzasadniać, po co potrzebna jest informacja? Nie, każda krajowa albo zagraniczna osoba fizyczna lub prawna ma prawo dostępu do informacji bez podawania przyczyny.

W jakim terminie organ musi odpowiedzieć na wniosek? Najpóźniej w ciągu 15 dni od kompletnego wniosku, z możliwym przedłużeniem o osiem dni, a w ciągu 48 godzin przy ochronie życia, zdrowia albo środowiska.

Ile kosztuje dostęp do informacji? Opłaty nie pobiera się, a gdy organ w pełni uwzględnia wniosek, nie płaci się też kosztów; w pozostałych przypadkach płaci się za kopiowanie, skanowanie i wysyłkę.

Co, jeśli organ nie odpowiada? Składa się do Agencji odwołanie od milczenia administracji, z dołączonym wnioskiem i dowodem jego złożenia.

Gdzie odwołać się od decyzji? Do Agencji Ochrony Danych Osobowych i Swobodnego Dostępu do Informacji, w ciągu 15 dni od otrzymania decyzji.

Czy o informację można zwrócić się do spółki publicznej? Tak, spółka założona przez państwo albo gminę lub będąca w ich większościowej własności również jest organem publicznym.

Źródła

Prawo dostępu, obowiązki organu, wniosek, terminy, koszty, odmowę, odwołania, egzekucję i grzywny określa nowa ustawa o swobodnym dostępie do informacji (Dziennik Urzędowy 160/25, art. 3, 4, 11, 14, 17, 21 do 25, 28, 30, 33 do 37, 39, 41, 42, 49, 51, 59, 61 i 64), opublikowana na stronie przepisów Agencji. Formularze wniosku i odwołania Agencja publikuje na stronie z formularzami, a wskazówki dla obywateli w komunikacie o nowej ustawie, natomiast wysokość kosztów określa rozporządzenie o zwrocie kosztów w postępowaniu o dostęp do informacji. Informacje sprawdzono 28 września 2026 roku. Fijaka jest platformą ogłoszeniową; ten tekst nie stanowi porady prawnej.