Karadağ'da Temmuz 2026'dan beri 2012 tarihli kanunun yerini alan yeni Bilgi Edinme Özgürlüğü Kanunu (Resmî Gazete 160/25) uygulanıyor. Yerli veya yabancı her gerçek ve tüzel kişi, kamu kurumundan gerekçe göstermeden bilgi isteyebiliyor. Başvuruyu yazılı veya sözlü yapıyorsunuz; kurum en geç 15 gün içinde, hayat, özgürlük, sağlık veya çevrenin korunması söz konusuysa 48 saat içinde karar veriyor. Harç alınmıyor; kurum başvuruyu tamamen kabul ederse bilgiyi karar vermeden ve masraf almadan gönderiyor. Karara ve kurumun sessiz kalmasına karşı 15 gün içinde Kişisel Verilerin Korunması ve Bilgi Edinme Ajansı'na itiraz ediyorsunuz; Ajans 30 gün içinde karar veriyor.
Bu rehber kimden bilgi isteyebileceğinizi, başvurunun nasıl yapıldığını, kurumun hangi sürelere uyduğunu, ne ödediğinizi, kurumun başvuruyu ne zaman reddedebileceğini ve nasıl itiraz edeceğinizi anlatıyor.
Kimden bilgi isteyebilirsiniz?
- Kamu kurumu; devlet organı, devlet idaresi organı, belediye ve yerel idare organı, kurum ile kurucusu veya çoğunluk sahibi devlet ya da belediye olan şirket anlamına geliyor.
- Kamu yetkisi kullanan veya kamu hizmeti yürüten, kamu fonu yöneten ya da büyük ölçüde kamu gelirleriyle finanse edilen tüzel kişi, şahıs işletmesi veya gerçek kişi de kamu kurumu sayılıyor.
- Bilgi, kurumun elindeki her belge, belge parçası, veri veya veri seti anlamına geliyor; biçimi ve kimin hazırladığı önemli değil.
- Kurum internet sitesinde bilgi edinme rehberini, formları, kamu görevlileri ve yöneticilerin maaşlarıyla birlikte listesini ve gerçek ve tüzel kişilere yapılan tek tek ödemeleri, erişimi kısıtlı veriler hariç yayımlıyor.
Başvuru nasıl yapılır?
- Yazılı başvuruyu elden, postayla, faksla veya elektronik olarak veriyorsunuz; sözlü başvuruyu ise kurumda tutanağa geçiriyorsunuz ve kurum size alındı belgesi veriyor.
- Başvuruda bilginin adını veya bulunmasını sağlayacak bilgileri, erişimi nasıl istediğinizi ve adınızı, soyadınızı ve adresinizi yazıyorsunuz.
- Başvuru formunu Ajans yayımlıyor, ancak kurum formla yapılmayan başvuruyu da işleme almak zorunda.
- Tek başvuruyla birden fazla bilgi isteyebilirsiniz, ancak analiz, talimat, görüş veya sorulara cevap hazırlanması talebi bilgi edinme başvurusu sayılmıyor.
- Bilgiyi kurumda incelemeyi, kendiniz kopyalamayı veya taramayı ya da kurumun kopyayı size elden, postayla veya elektronik olarak göndermesini seçiyorsunuz.
- Başvuru eksikse kurum beş gün içinde düzeltmenizi istiyor; bilgi kurumda yoksa başvuruyu beş gün içinde yetkili kuruma iletiyor.
- Kamu siciline veya kamu kaydına incelemeyi karar olmadan beş gün içinde yapabiliyorsunuz.
Kurum hangi sürelere uyar?
| Durum | Süre |
| olağan başvuru | eksiksiz başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde karar |
| hayat, özgürlük, halk sağlığı veya çevrenin korunması | 48 saat içinde karar |
| çok kapsamlı bilgi, zarar testi veya çok sayıda belgede arama | beş gün içinde yazılı bildirimle sekiz gün uzatma |
| bilgi zaten yayımlanmış | beş gün içinde nerede yayımlandığının bildirilmesi |
| kararın uygulanması | kararın tebliğinden itibaren üç gün, masraf ödendiyse ödeme belgesinden itibaren beş gün |
Ne ödersiniz?
- Bilgi edinme başvurusu için harç ödenmiyor.
- Kurum başvuruyu tamamen kabul ederse bilgiyi size karar vermeden ve masraf almadan gönderiyor.
- Diğer durumlarda bilgiyi almadan önce kopyalama, tarama ve gönderimin gerçek masrafını ödüyorsunuz.
- Yeni düzenlemeler çıkana kadar uygulanan Masraf Yönetmeliği'ne göre siyah-beyaz A4 kopya sayfa başına 0,03 euro, ilk 20 sayfa ücretsiz; tarama sayfa başına 0,20 euro, CD veya DVD 1 euro.
- Kurum 3 euroya kadar olan masrafı almayabiliyor; engelli kişilerin ve sosyal yardıma muhtaç kişilerin masrafını kurum karşılıyor.
- Kurumun internet sitesinde yayımlaması gerekirken yayımlamadığı bilgi için de hiçbir şey ödemiyorsunuz.
Kurum başvuruyu ne zaman reddedebilir?
- Kurum; yeni bilgi üretilmesi isteniyorsa, eksik başvuruyu düzeltmezseniz, aynı bilgiyi son 90 gün içinde aldıysanız veya bilgi kendisinde yoksa ve kimde olduğunu bilmiyorsa başvuruyu reddediyor.
- Erişimi ancak zarar ve kamu yararı testinden sonra; özel hayatın, güvenlik ve savunmanın, ceza soruşturmasının, ticari ve vergi sırrının, fikri mülkiyetin ve kanunda sayılan diğer çıkarların korunması için kısıtlayabiliyor.
- Kamu görevlilerine ve kamu parasına ilişkin veriler, sosyal yardımlar, sağlık hizmetleri ve işsizlik ödenekleri hariç, özel hayat kapsamında korunmuyor.
- Bilginin yalnızca bir kısmı kısıtlıysa, o kısmı silinmiş, "silme yapıldı" notu ve silmenin kapsamı belirtilmiş bir kopya alıyorsunuz.
Nasıl itiraz edersiniz?
- İtirazı, karar veya bildirimin tebliğinden itibaren 15 gün içinde, kararı ve başvurunuzu ekleyerek doğrudan Ajans'a yapıyorsunuz.
- Kurum süresinde karar vermezse idarenin sessizliği nedeniyle itiraz ediyor, başvurunuzu ve verdiğinize dair belgeyi ekliyorsunuz.
- Ajans beş gün içinde kurumun görüşünü istiyor, eksiksiz itirazdan itibaren 30 gün içinde karar veriyor; kurum da kararın gereğini sekiz gün içinde yerine getiriyor.
- Kurum kararı uygulamazsa talebiniz üzerine Ajans üç gün içinde icra kararı veriyor ve kurumu para cezasıyla zorlayabiliyor.
- Ajans'ın kararına karşı acil sayılan idari dava açıyorsunuz.
- Örneğin 15 gün içinde karar vermeyen kurum bir kabahat işliyor ve tüzel kişi olarak 500 ile 20.000 euro arasında para cezası alıyor.
Bir kurumu ombudsmana şikâyet etmeyi İnsan Hakları Koruyucusu rehberimiz, masrafı devletçe karşılanan avukatı da ücretsiz hukuki yardım rehberimiz anlatıyor. Kimlik kartıyla elektronik başvuruyu elektronik kimlik kartının etkinleştirilmesi rehberimiz, kendi sağlık kaydınıza erişimi de hasta hakları rehberimiz açıklıyor.
Sık sorulan sorular
Bilgiyi neden istediğimi açıklamam gerekir mi? Hayır, yerli veya yabancı her gerçek ve tüzel kişinin gerekçe göstermeden bilgi edinme hakkı var.
Kurum başvuruma hangi sürede cevap vermeli? Eksiksiz başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde, sekiz günlük uzatma imkânıyla; hayat, sağlık veya çevrenin korunmasında 48 saat içinde.
Bilgi edinmek ne kadar tutar? Harç alınmaz; kurum başvuruyu tamamen kabul ederse masraf da ödemezsiniz, diğer durumlarda kopyalama, tarama ve gönderim için ödeme yaparsınız.
Kurum cevap vermezse ne olur? İdarenin sessizliği nedeniyle, başvurunuzu ve verdiğinize dair belgeyi ekleyerek Ajans'a itiraz edersiniz.
Karara kime itiraz ederim? Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde Kişisel Verilerin Korunması ve Bilgi Edinme Ajansı'na.
Bir kamu şirketinden bilgi isteyebilir miyim? Evet, kurucusu veya çoğunluk sahibi devlet ya da belediye olan şirket de kamu kurumu sayılır.
Kaynaklar
Erişim hakkını, kurumun yükümlülüklerini, başvuruyu, süreleri, masrafları, reddi, itirazı, icrayı ve cezaları yeni Bilgi Edinme Özgürlüğü Kanunu (Resmî Gazete 160/25, md. 3, 4, 11, 14, 17, 21 ile 25 arası, 28, 30, 33 ile 37 arası, 39, 41, 42, 49, 51, 59, 61 ve 64) düzenliyor; kanun Ajans'ın mevzuat sayfasında yayımlanıyor. Başvuru ve itiraz formlarını Ajans formlar sayfasında, vatandaşlara yönelik yönlendirmeyi de yeni kanunla ilgili duyurusunda yayımlıyor; masraf tutarlarını ise bilgi edinme sürecinde masrafların karşılanmasına ilişkin yönetmelik belirliyor. Bilgiler 28 Eylül 2026'da kontrol edildi. Fijaka bir ilan platformudur; bu metin hukuki danışmanlık değildir.