Domaći sir, kajmak i živinu sa svog gazdinstva poljoprivrednik može prodavati kupcima samo iz objekta upisanog u registar Uprave za bezbednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove. To propisuje Uredba o stavljanju na tržište malih količina proizvoda životinjskog porekla, koja važi od 13. avgusta 2026. Proizvodi se smeju prodavati na mestu proizvodnje, na pijaci ili sajmu iste ili susedne opštine, u sopstvenoj ili lokalnoj turističkoj ponudi, dostavom krajnjem kupcu i lokalnim prodavnicama, i to samo na tržištu Crne Gore. Na gazdinstvu se godišnje sme zaklati do 3.000 jedinica sopstvene živine i kunića.
Ovaj vodič sabira pravila nove uredbe za male proizvođače na jednom mestu.
Ko može prodavati domaće proizvode po novoj uredbi?
| Uslov | Šta znači |
| objekat na gazdinstvu | prerada i klanje obavljaju se u registrovanom objektu na poljoprivrednom gazdinstvu |
| upis kod Uprave | objekat mora biti upisan u registar registrovanih objekata koji vodi Uprava |
| procena rizika | službena kontrola procenjuje da bezbednost hrane nije ugrožena |
| odobrena odstupanja | Uprava odobrava odstupanja od posebnih zahteva higijene |
| tradicionalni način | postoje dokazi o tradicionalnom načinu proizvodnje |
| dodatne kontrole | uzorkovanje, samokontrola, sledljivost i označavanje proizvoda |
- Registar objekata za proizvode životinjskog porekla na gazdinstvima Uprava objavljuje na svom sajtu.
- Odstupanja se, osim za tradicionalne proizvode i područja sa posebnim geografskim ograničenjima, odnose samo na izgradnju, uređenje i opremanje objekta.
Šta važi za sir i kajmak?
- Sirovo mleko za sveži sir i kajmak mora poticati od životinja sa sopstvenog gazdinstva.
- Stado krava, ovaca i koza mora imati status službeno slobodnog od bruceloze i tuberkuloze.
- Sirovo mleko se ispituje u ovlašćenoj laboratoriji najmanje četiri puta godišnje na broj somatskih ćelija i mikroorganizama.
- Objekat mora imati prostor za prijem i čuvanje mleka, skladište za mleko i proizvode i garderobni prostor.
- Za tradicionalne sireve i sireve sa zrenjem dužim od 60 dana u područjima sa ograničenjima dozvoljeno je do 300.000 mikroorganizama u mililitru kravljeg mleka i do 400.000 somatskih ćelija, kao tromesečni prosek.
Šta važi za klanje živine i kunića na gazdinstvu?
| Pravilo | Detalj |
| godišnja granica | do 3.000 jedinica sopstvenih životinja |
| obračun jedinica | pile, kokoška i kljun pernate divljači 1, patka 2, ćurka, guska i kunić 3 |
| poreklo | životinje moraju biti uzgojene i zaklane na istom gazdinstvu |
| hlađenje | trupovi se u roku od četiri sata hlade na 4°C ili niže |
| oprema | prostorija za klanje, rashladna komora ili uređaj i sudoper sa toplom i hladnom vodom |
| obuka | dokaz da je lice koje kolje obučeno o humanim metodama klanja |
Gde se smeju prodavati proizvodi sa gazdinstva?
| Mesto prodaje | Dozvoljeno |
| na mestu proizvodnje | da |
| pijaca ili prodajna izložba iste ili susedne opštine | da |
| sopstvena ili lokalna turistička ponuda | da |
| dostava krajnjem kupcu | da, vozilom sa opremom za održavanje i praćenje temperature |
| lokalne prodavnice koje prodaju krajnjim kupcima | da |
| izvoz van Crne Gore | ne |
Šta mora pisati na deklaraciji?
- Naziv proizvoda, spisak sastojaka i sastojci koji izazivaju alergije.
- Količina sastojaka i neto količina.
- Rok trajanja i posebni uslovi čuvanja.
- Ime i adresa proizvođača odgovornog za informacije o hrani.
- Poreklo kod proizvoda sa oznakom geografskog porekla i nutritivne vrednosti.
Kako se upisuje gazdinstvo objašnjava vodič o registru gazdinstava, a gde se prodaje u Podgorici vodič o pijacama. Pravila za sanitarni pregled lica koja rade sa hranom daje vodič o sanitarnoj knjižici, a podrške za mleko i stočarstvo vodič o Agrobudžetu.
Česta pitanja
Smem li prodavati domaći sir bez registracije? Ne. Po uredbi se sir i kajmak sa gazdinstva stavljaju na tržište samo iz objekta upisanog u registar Uprave za bezbednost hrane.
Od kada važi uredba o malim količinama? Od 13. avgusta 2026, osmog dana od objavljivanja u "Službenom listu Crne Gore" br. 116/2026.
Gde mogu prodavati kajmak sa svog gazdinstva? Na mestu proizvodnje, na pijaci ili sajmu iste ili susedne opštine, u turističkoj ponudi, dostavom kupcu i lokalnim prodavnicama.
Koliko živine smem zaklati na gazdinstvu za prodaju? Do 3.000 jedinica sopstvenih životinja godišnje, pri čemu je pile jedna, patka dve, a ćurka, guska i kunić tri jedinice.
Mogu li prodavati domaći sir u inostranstvo? Ne. Proizvodi iz objekata po ovoj uredbi smeju se stavljati samo na tržište Crne Gore.
Koliko često treba testirati mleko za sir? Sirovo mleko se ispituje u ovlašćenoj laboratoriji najmanje četiri puta godišnje.
Izvori
Pravila propisuje Uredba o stavljanju na tržište malih količina proizvoda životinjskog porekla namenjenih ishrani ljudi ("Sl. list CG", br. 116/2026), čl. 2 do 9 i 12, donesena na osnovu Zakona o bezbednosti hrane ("Sl. list CG", br. 59/2026). Registre objekata i zahteve objavljuje Uprava za bezbednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove. Podaci su provereni 29. septembra 2026. Fijaka je oglasni prostor; ovaj tekst nije pravni savet.