Hoe werkt een overeenkomst van levenslang onderhoud in Montenegro? De verzorger zorgt tot het overlijden voor de verzorgde en krijgt daarvoor een flat of ander vermogen, maar pas bij dat overlijden. Het contract is alleen geldig als notariële akte, het vastgoed valt buiten de nalatenschap, en de overdrachtsbelasting is verschuldigd op de dag van overlijden, behalve voor een erfgenaam van de eerste orde.
Een flat in ruil voor zorg tot iemands levenseinde wordt in Montenegro geregeld met een overeenkomst van levenslang onderhoud (ugovor o doživotnom izdržavanju), en die roept veel vragen op. Lokale zoekopdrachten laten ze zien: op “ugovor o doživotnom izdržavanju” (overeenkomst van levenslang onderhoud) volgen “porez” (belasting), “primer” (voorbeeld), “i nužni deo” (en het wettelijk erfdeel), “zakon” (wet), “cena” (prijs) en “obrazac” (model), op “doživotno izdržavanje” (levenslang onderhoud) “za stan” (voor een flat) en “u zamenu za stan” (in ruil voor een flat), en op “ugovor o doživotnom izdržavanju porez” “koliki je porez na ugovor o dozivotnom izdrzavanju” (hoeveel belasting is er verschuldigd op een overeenkomst van levenslang onderhoud). Deze gids is handig als je overweegt in Montenegro een flat in ruil voor zorg over te dragen of zo’n overeenkomst aan te gaan.
Dit artikel legt uit wat het contract omvat, waarom het zonder notariële akte niet geldig is, wanneer de flat overgaat op de verzorger, wie wanneer belasting betaalt, hoe het contract wordt ontbonden en wanneer de wettelijke erfgenamen het kunnen aanvechten.
Wat een overeenkomst van levenslang onderhoud is
De wet op de verbintenissen definieert haar zo: de ene partij, de onderhoudsgever (de verzorger), verplicht zich om de andere partij of een derde, de onderhoudsontvanger (de verzorgde), tot diens overlijden te onderhouden, en de andere partij geeft de verzorger in ruil daarvoor het hele vermogen of een deel ervan. De verwerving wordt uitgesteld tot het moment van overlijden van de verzorgde.
- Het contract kan alleen zaken en rechten omvatten die bestaan op het moment van sluiten.
- Tenzij anders afgesproken, omvat het onderhoud met name huisvesting, voeding, kleding en schoeisel, zorg bij ziekte en ouderdom, medische kosten en betalingen voor dagelijkse behoeften.
- Onderhoud kan worden afgesproken voor twee of meer personen, bijvoorbeeld een echtpaar, en ieder heeft een afzonderlijk recht op de afgesproken betalingen en diensten.
- Is onderhoud afgesproken ten gunste van een derde, dan verkrijgt de verzorger het eigendom bij het overlijden van de wederpartij, tenzij het contract bepaalt dat het eigendom overgaat bij het overlijden van de derde.
Vorm: alleen een notariële akte
Volgens de wet op het notariaat worden overeenkomsten van levenslang onderhoud opgemaakt in de vorm van een notariële akte, en een contract dat niet in die vorm is opgemaakt, heeft geen rechtsgevolg. De wet op de verbintenissen voegt toe dat de notaris het contract eerst aan de partijen moet voorlezen en de verzorgde in het bijzonder moet waarschuwen dat het vastgoed waarop het contract betrekking heeft geen deel uitmaakt van de nalatenschap en niet kan worden gebruikt om legitimarissen te voldoen. De notaris bevestigt op het contract zelf dat dit is gebeurd; een contract dat in strijd hiermee is opgemaakt, is nietig.
Het contract is ook nietig als de verzorger iemand is die beroeps- of bedrijfsmatig voor de verzorgde zorgt, bijvoorbeeld medisch personeel, een ziekenhuis of een bureau, tenzij de bevoegde voogdij-instantie vooraf toestemming heeft gegeven.
Wat er met de flat gebeurt zolang de verzorgde leeft
De verzorgde blijft als eigenaar ingeschreven; de verzorger verkrijgt de flat pas bij het overlijden van de verzorgde. De verzorger kan het recht uit het contract zekerstellen door inschrijving in een openbaar register, en voor onroerend goed is dat het kadaster. De vorderingen van de verzorgde kunnen niet aan iemand anders worden overgedragen.
Hoe je leest wat er op een flat is ingeschreven, leggen we uit in ons artikel over het kadastraal uittreksel.
Het contract ontbinden
| Situatie | Wat de wet toestaat |
| Beide partijen zijn het eens | Ontbinding in onderling overleg, ook nadat de uitvoering is begonnen |
| Ze wonen samen en de verhoudingen zijn zo verstoord dat samenwonen ondraaglijk is | Elke partij kan een rechter om ontbinding vragen |
| Een partij komt haar verplichtingen niet na | De andere partij kan om ontbinding vragen |
| De omstandigheden zijn zo veranderd dat de uitvoering veel zwaarder is geworden | Een rechter kan de verhouding opnieuw regelen, het contract ontbinden of het recht van de verzorgde omzetten in een lijfrente |
Bij ontbinding behoudt elke partij het recht om van de andere de vergoeding te vorderen die volgens de algemene regels van het vermogensrecht verschuldigd is.
Als de verzorger eerst overlijdt
Na het overlijden van de verzorger gaan diens verplichtingen over op de echtgenoot of levenspartner van hetzelfde geslacht en op de afstammelingen die tot de erfenis worden geroepen, als zij daarmee instemmen. Stemmen ze niet in, dan wordt het contract ontbonden en kunnen ze geen vergoeding vorderen voor het eerder gegeven onderhoud. Zijn ze niet in staat de verplichtingen over te nemen, dan kunnen ze van de verzorgde een vergoeding vorderen, die een rechter naar eigen inzicht vaststelt, rekening houdend met de financiële situatie van beide kanten.
De wettelijke erfgenamen: wanneer ze het contract kunnen aanvechten
Het vastgoed uit het contract maakt geen deel uit van de nalatenschap, dus legitimarissen hebben er geen aanspraak op. De wettelijke erfgenamen van de verzorgde kunnen een rechter echter vragen het contract te vernietigen als het contract door de ziekte of de leeftijd van de verzorgde voor de verzorger helemaal geen onzekerheid inhield.
- De termijn is een jaar nadat ze van het contract hoorden, en uiterlijk drie jaar na het overlijden van de verzorgde.
- De termijn van een jaar kan niet beginnen te lopen vóór het overlijden van de verzorgde.
Hoe dit contract verschilt van een schenking en van een erfenis:
| Vraag | Levenslang onderhoud | Schenking | Erfenis |
| Wanneer het eigendom overgaat | Bij het overlijden van de verzorgde | Tijdens het leven, bij inschrijving in het kadaster | Bij het overlijden van de erflater, met inschrijving na de beslissing over de nalatenschap |
| Vorm | Notariële akte | Notariële akte | Nalatenschapsprocedure bij een notaris |
| Legitimarissen | Het vastgoed maakt geen deel uit van de nalatenschap | Schenkingen worden onder wettelijke voorwaarden bij de waarde van de nalatenschap opgeteld bij de berekening van het wettelijk erfdeel | Het wettelijk erfdeel wordt berekend over de nalatenschap |
De regels voor schenkingen staan in ons artikel over een flat schenken, en die voor erfenissen in ons artikel over erfenis en nalatenschap.
Belasting en notariskosten
Overdrachtsbelasting. De verzorger is als verkrijger van het vastgoed belastingplichtig, en de belastingplicht ontstaat op de dag van overlijden van de verzorgde. De verzorger dient de aangifte in binnen 15 dagen nadat de belastingplicht is ontstaan. Er wordt geen belasting betaald door een verzorger die een erfgenaam van de eerste orde van de verzorgde is, bijvoorbeeld een kind of echtgenoot. Anderen betalen 3% tot € 150.000, daarna € 4.500 + 5% over het bedrag boven € 150.000, over de marktwaarde: voor een flat met een waarde van € 90.000 is dat € 2.700. Meer over de berekening staat in ons artikel over de overdrachtsbelasting op vastgoed.
Notaris. Het tarief van 2026 heeft geen aparte post voor dit contract, dus de vergoeding voor de notariële akte wordt berekend volgens tariefnummer 1, naar de waarde van het onderwerp: voor een flat van € 90.000 is ze € 480, plus btw.
Een korte checklist vóór de ondertekening
| Controle | Waarom |
| Dat de vorm een notariële akte is | Zonder die vorm heeft het contract geen rechtsgevolg |
| Wat het onderhoud precies omvat | De wet geeft een kader, het contract bepaalt de omvang |
| Op welk vastgoed het contract betrekking heeft | Alleen op wat bestaat op het moment van sluiten |
| Inschrijving van het recht van de verzorger in het kadaster | Zo stelt de verzorger het eigen recht zeker |
| Wie het onderhoud voortzet als de verzorger overlijdt | De echtgenoot of partner en de afstammelingen, alleen als ze instemmen |
| Of de verzorger een erfgenaam van de eerste orde is | De overdrachtsbelasting hangt ervan af |
Wordt de flat daarna verkocht, dan staat het proces in onze gids voor het verkopen van een appartement, en je kunt een advertentie plaatsen in onze categorie vastgoed.
Veelgestelde vragen
Moet een overeenkomst van levenslang onderhoud bij een notaris worden opgemaakt? Ja, als notariële akte. De notaris moet het contract voorlezen en de verzorgde waarschuwen dat het vastgoed geen deel uitmaakt van de nalatenschap en niet kan worden gebruikt om legitimarissen te voldoen; zonder dat is het contract niet geldig.
Wanneer wordt de verzorger eigenaar van de flat? Bij het overlijden van de verzorgde. Tot dan is de verzorgde de eigenaar, en de verzorger kan het eigen recht zekerstellen door inschrijving in het kadaster.
Wie betaalt de belasting, en wanneer? De verzorger, en de belastingplicht ontstaat op de dag van overlijden van de verzorgde; de aangifte wordt binnen 15 dagen ingediend. Een verzorger die een erfgenaam van de eerste orde van de verzorgde is, bijvoorbeeld een kind of echtgenoot, betaalt geen overdrachtsbelasting.
Kunnen de erfgenamen een overeenkomst van levenslang onderhoud aanvechten? De wettelijke erfgenamen kunnen om vernietiging vragen als het contract door de ziekte of de leeftijd van de verzorgde voor de verzorger helemaal geen onzekerheid inhield. De termijn is een jaar nadat ze van het contract hoorden, en uiterlijk drie jaar na het overlijden van de verzorgde.
Kan het contract worden ontbonden? Ja, in onderling overleg, of door een rechter als de partijen samenwonen en de verhoudingen ondraaglijk zijn, als een partij haar verplichtingen niet nakomt of als de omstandigheden sterk zijn veranderd.
Wat als de verzorger vóór de verzorgde overlijdt? De verplichtingen gaan over op de echtgenoot of partner van de verzorger en op de afstammelingen die tot de erfenis worden geroepen, als ze instemmen. Doen ze dat niet, dan wordt het contract ontbonden zonder vergoeding voor het eerder gegeven onderhoud.
Bronnen
De definitie, de vorm, de ontbinding, de rechten van de erfgenamen en het overlijden van de verzorger worden geregeld door de wet op de verbintenissen (Staatsblad van Montenegro 47/2008, artikelen 1075 tot en met 1086, met de wijziging van de artikelen 1085 en 1086 in Staatsblad van Montenegro 123/2024). De verplichte notariële akte komt uit artikel 52 van de wet op het notariaat, en de berekening van het wettelijk erfdeel uit artikel 30 van de erfrechtwet. De belasting wordt geregeld door de wet op de overdrachtsbelasting op vastgoed (artikelen 8, 11, 12, 15 en 16), en de notariskosten door het tarief voor vergoedingen en kosten van notarissen (Staatsblad van Montenegro 49/2026, tariefnummer 1). Alle gelinkte pagina’s in deze sectie zijn in het Montenegrijns. Fijaka is een advertentieplatform en geeft geen juridisch advies; raadpleeg voor een concreet contract een notaris of advocaat.