Што е мобинг на работа во Црна Гора и како да се заштитите? Според црногорскиот Закон за забрана на вознемирување на работа, мобинг е секое повторено однесување кон вработен со кое се повредуваат неговото достоинство, углед и интегритет, се создава понижувачка или непријателска средина или се тера да даде отказ. Поднесувате писмено барање до посредникот кај вашиот работодавач, односно до работодавачот ако не е одреден посредник, најдоцна три месеци по последното дејство на мобинг. Посредувањето трае осум дена, а ако не успее, во рок од 15 дена се обраќате до Агенцијата за мирно решавање на работните спорови или до суд. Работодавач што не ги заштитува вработените плаќа од 500 до 10.000 евра.
Овој водич објаснува што е мобинг, како и кога да поднесете барање, што прави посредникот, кога смеете да престанете да работите, како тече постапката пред Агенцијата и судот и колкави се глобите. Овој водич е корисен ако во Црна Гора сте изложени на малтретирање на работа или како работодавач сакате да ги знаете своите обврски.
Што законот смета за мобинг?
- Мобинг е активно или пасивно однесување на работа или во врска со работата кон вработен или група вработени што се повторува.
- Таквото однесување ги повредува достоинството, угледот и личниот и професионалниот интегритет, предизвикува страв или создава непријателска, понижувачка или навредлива средина, ги влошува условите за работа, го изолира вработениот или го наведува да даде отказ.
- Мобинг е и поттикнувањето или наведувањето други да се однесуваат на тој начин.
- Мобинг може да врши работодавачот, раководител, колега, група колеги или трето лице со кое имате работа на работното место.
- Законот ги штити и приправниците, практикантите, волонтерите и секого што работи кај работодавачот по која било основа, а се применува и на вознемирувањето и сексуалното вознемирување.
- Забранета е и злоупотребата на правото на заштита, со покренување постапка кога се знае дека нема мобинг.
Како и кога да поднесете барање?
- Писмено барање со податоци што укажуваат на мобинг поднесувате до посредникот, односно до работодавачот ако не е одреден посредник.
- Работодавач со 30 или повеќе вработени мора однапред да одреди посредник, по консултација со синдикатот.
- Кај помал работодавач посредникот го договараат вработениот изложен на мобинг, обвинетиот вработен и вработен што ќе го именува работодавачот, во рок од три дена од барањето.
- Правото на поднесување барање застарува по три месеци, сметано од денот кога последен пат се случил мобинг.
- Додека трае тој рок и додека трае посредувањето, не течат роковите за обраќање до Агенцијата или до судот.
- Пред новиот вработен да почне да работи, работодавачот мора писмено да го извести за неговите права и обврски во врска со мобингот.
Што прави посредникот?
- Посредникот ја започнува постапката во рок од три дена од приемот на барањето, а постапката е итна и затворена за јавноста.
- На барање на странка може да учествува и претставник на синдикатот.
- Посредувањето завршува во рок од осум дена, со договор, со одлука дека посредувањето не успеало или со повлекување, а од оправдани причини може да трае до 30 дена.
- Договорот ги утврдува мерките за запирање на мобингот и може да препорача вработениот да се премести во друга работна средина.
- Ако се заканува ненадоместлива штета, посредникот може да му предложи на работодавачот да му забрани на лицето што врши мобинг да ви се приближува или да го премести во друга просторија.
- Ако посредувањето не успее, посредникот ве известува во рок од три дена.
Кога смеете да престанете да работите?
- Ако работодавачот не ги презел мерките што ги предложил посредникот, а специјалист во надлежната здравствена установа утврди непосредна опасност за вашето здравје или живот, имате право да престанете да работите додека не заврши посредувањето.
- Пред да престанете да работите, го известувате работодавачот.
- За тоа време имате право на плата како да работите.
- Покренувањето постапка или сведочењето не смеат да бидат причина за отказ, технолошки вишок, дисциплинска постапка или полошо постапување на работа.
Како тече постапката пред Агенцијата и судот?
- Ако не сте задоволни од исходот кај работодавачот, во рок од 15 дена од известувањето или одлуката покренувате постапка во Агенцијата за мирно решавање на работните спорови или пред суд.
- Во Агенцијата помирувачот закажува рочиште во рок од седум дена, а помирувањето обично завршува во рок од 30 дена.
- Договорот постигнат пред Агенцијата станува правосилен и извршен со доставувањето, а странките не ги плаќаат трошоците на помирувачот.
- Ако учините веројатно дека се случил мобинг, другата страна мора да докаже дека не се случил.
- Судот може да изрече забрана за приближување до вас и за пристап до просторот околу вашето работно место, а за тоа одлучува во рок од осум дена.
- Работодавачот одговара за штетата предизвикана со мобинг од раководител или вработени и може да го побара износот назад од нив.
Колкави се глобите?
| Прекршок на работодавачот | Друштво | Одговорно лице | Претприемач |
| нема превентивни мерки против мобинг | од 500 до 10.000 евра | од 100 до 1.500 евра | од 500 до 3.000 евра |
| вработениот не е писмено известен за правилата | од 500 до 10.000 евра | од 100 до 1.500 евра | од 500 до 3.000 евра |
| не е одреден посредник при 30 или повеќе вработени | од 500 до 10.000 евра | од 100 до 1.500 евра | од 500 до 3.000 евра |
| казнување вработен поради постапка или сведочење | од 500 до 10.000 евра | од 100 до 1.500 евра | од 500 до 3.000 евра |
- Од 2024 почитувањето на законот го надгледува инспекцијата за труд.
- Вработен што врши мобинг, не го пријавува или го злоупотребува правото на заштита одговара за повреда на работната обврска.
Отказот и отпремнината ги објаснуваме во водичот за престанокот на работниот однос, а платата за време на болест во водичот за боледувањето. Правото на бесплатен адвокат го опишуваме во водичот за бесплатната правна помош, а работното време и одморот во водичот за годишниот одмор и прекувремената работа.
Често поставувани прашања
Што се смета за мобинг на работа? Мобинг е повторено однесување кон вработен со кое се повредуваат неговото достоинство и интегритет, се создава понижувачка средина или се тера да даде отказ.
Кому да пријавам мобинг? Поднесувате писмено барање до посредникот кај вашиот работодавач, односно до работодавачот ако не е одреден посредник.
До кога можам да пријавам мобинг? Најдоцна три месеци од денот кога последен пат се случил мобинг.
Што ако посредувањето не успее? Во рок од 15 дена од известувањето покренувате постапка во Агенцијата за мирно решавање на работните спорови или пред суд.
Може ли да добијам отказ затоа што пријавив мобинг? Не, покренувањето постапка или сведочењето не смеат да бидат причина за отказ, а работодавач што ќе го стори тоа плаќа од 500 до 10.000 евра.
Кој треба да го докаже мобингот пред суд? Ако учините веројатно дека се случил мобинг, другата страна мора да докаже дека не се случил.
Извори
Дефиницијата на мобингот, постапката кај работодавачот, роковите, судската заштита и глобите ги утврдува Законот за забрана на вознемирување на работа („Службен лист“ 30/2012, 54/2016 и 84/2024, членови од 2 до 30), а надзорот на инспекцијата за труд законот од 2024 („Службен лист“ 84/2024, член 41). Постапката пред Агенцијата ја утврдува Законот за мирно решавање на работните спорови („Службен лист“ 145/2021, членови 56, 65, 68 и 69) со измените од 2025 („Службен лист“ 160/2025) (страниците се на црногорски). Информациите се проверени на 27 септември 2026. Fijaka е платформа за огласи; овој текст не е правен совет.