Дали е потребен енергетски сертификат за продажба на стан во Црна Гора? Да. Од 1 јануари 2016 сопственикот на зграда или на дел од зграда мора да прибави сертификат за енергетските карактеристики при продажба или закуп и да му го предаде на купувачот, односно да му го стави на увид на закупецот. Сертификатот го издава овластено лице врз основа на енергетски преглед, важи десет години и ја покажува класата од A до G.
Локалните пребарувања покажуваат што луѓето сакаат да знаат за енергетската ефикасност на станот: по „energetski pasoš“ (енергетски пасош) следуваат „cena“ (цена), „zakon“ (закон), „pravilnik“ (правилник) и „za zgradu“ (за зграда), а луѓето бараат и „sertifikat energetske efikasnosti“ (сертификат за енергетска ефикасност) и „energetska efikasnost zgrade“ (енергетска ефикасност на зграда). Изразот „енергетски пасош“ доаѓа од регионот; црногорскиот Закон за ефикасно користење на енергијата истиот документ го нарекува сертификат за енергетските карактеристики на зградата. Овој водич е корисен ако продавате или издавате стан во Црна Гора или купувате новоградба.
Овој текст објаснува што содржи сертификатот, кога сопственикот мора да го прибави за да продаде или издаде, што важи за новоградбите, кој го издава, што значат класите од A до G и што вели законот за казните.
Што е сертификатот и што содржи
Сертификатот го издава овластено лице врз основа на извештај за енергетски преглед на зградата. Една зграда или дел од зграда може да има само еден сертификат, а тој се издава за десет години. Регистарот на издадените сертификати го води министерството.
| Содржина | Белешка |
| Референтни вредности на специфичната потрошувачка на енергија | Според намената и видот на зградата |
| Специфичната потрошувачка на енергија на зградата | Пресметана за конкретната зграда или нејзиниот дел |
| Препорачани мерки за подобрување на енергетската ефикасност | Што би ја намалило потрошувачката |
| Енергетска класа и показатели | Класа на скала од A до G |
| Општи податоци | Климатска зона, технички системи и податоци за овластеното лице |
Сертификатот го чува сопственикот или инвеститорот најмалку до истекот на периодот за кој е издаден.
Кога сертификатот е задолжителен
Сертификат мораат да прибават:
| Кој | Кога |
| Инвеститорите | За зградите што се градат или реконструираат |
| Сопствениците на згради или делови од згради | При продажба или закуп |
| Државните органи, локалната самоуправа и јавните служби | За зградите во државна сопственост со кои управуваат |
| Сопствениците на згради во кои се собираат многу луѓе | На пример хотели, театри, кина, спортски и изложбени сали и трговски центри |
Обврската на сопственикот при продажба и закуп важи од 1 јануари 2016. При продажба или закуп на зграда или на дел од неа, сопственикот мора да му го предаде сертификатот на купувачот или да му го стави на увид на закупецот. Целата продажба е објаснета во нашиот водич за продажба на стан, а обврските при издавање во водичот како да издадете стан.
Новоградби
- Зграда во изградба или реконструкција. Инвеститорот му го доставува сертификатот на надзорниот орган пред да се состави завршниот извештај за надзорот.
- Деловен простор без определена намена во станбено-деловна зграда: сертификатот се доставува кога просторот ќе се уреди за својата намена.
- Семејна куќа. Според измените од 2025 година, сертификатот го доставува изведувачот, заедно со изјава дека објектот е изграден во согласност со одобрението за градење и главниот проект и е подобен за употреба.
Ако купувате стан во изградба, сертификатот можете да го побарате заедно со другите документи; што друго да проверите објаснуваме во текстот за купување недвижност во изградба.
Кој го издава сертификатот и колку чини
Енергетскиот преглед и сертификатот ги изработува овластено лице: друштво, претприемач или правно лице овластено од министерството. За да биде овластено, мора да вработува лице од соодветна техничка струка со најмалку пет години искуство, положен стручен испит за енергетски преглед на згради и уверение за завршена обука. За постојна зграда се врши детален енергетски преглед, а потоа сертификатот се изработува и се доставува.
Законот не ја утврдува цената на услугата. Го утврдува само надоместокот што овластеното лице му го плаќа на министерството за издавање на сертификатот: за згради со нето-површина до 500 м² тој е 10 €.
Што значат класите од A до G
Зградите се распоредуваат во седум енергетски класи, од A, најповолна, до G, најнеповолна. Класата се утврдува со споредба на показателот за енергетска ефикасност на зградата (IP, во kWh/м² годишно) со показателот на референтна зграда со иста намена и облик што ги исполнува минималните барања (IPref). IP е пресметаната годишна потрошувачка на примарна енергија за греење, ладење, вентилација, топла вода и осветлување, поделена со кондиционираната површина.
| Класа | Показателот на зградата во однос на референтниот |
| A | До 0,35 × IPref |
| B | Од 0,35 до 0,50 × IPref |
| C | Од 0,50 до 0,71 × IPref |
| D | Од 0,71 до 1,00 × IPref |
| E | Од 1,00 до 1,41 × IPref |
| F | Од 1,41 до 2,00 × IPref |
| G | Повеќе од 2,00 × IPref |
Границата меѓу класите D и E е потрошувачка еднаква на онаа на референтната зграда. Работите што ја подобруваат енергетската ефикасност, како замена на дотраената опрема, се сметаат за одржување; што бара пријава, а што одобрение утврдуваат прописите за градење.
Казни
За неприбавување сертификат законот пропишува глоба од 3.000 до 20.000 € за правно лице, од 150 до 1.300 € за одговорното лице во правното лице и од 300 до 3.000 € за претприемач. Законот не наведува глоба за овој прекршок за физичко лице, но обврската да прибави и да предаде сертификат при продажба и закуп важи и за него.
Краток список
| Прашање | Зошто |
| Дали продавате или издавате стан | Прибавете сертификат и предајте му го на купувачот или покажете му го на закупецот |
| Дали имате постар сертификат | Важи десет години од издавањето |
| Избор на овластено лице | Мора да биде овластено од министерството |
| Купувате новоградба | Сертификатот е дел од документите што ги прибавува инвеститорот |
| Читање на класата | D или подобро значи потрошувачка до нивото на референтната зграда |
Станови со податоци за енергетската класа можете да огласите или да најдете во нашата категорија недвижности.
Често поставувани прашања
Дали е потребен енергетски пасош за продажба на стан во Црна Гора? Да. Сопственикот на зграда или на дел од зграда мора да прибави сертификат за енергетските карактеристики при продажба или закуп и да му го предаде на купувачот или да му го стави на увид на закупецот.
Колку време важи сертификатот за енергетските карактеристики? Десет години од издавањето.
Кој го издава енергетскиот сертификат? Овластено лице, односно друштво, претприемач или правно лице што министерството го овластило да врши енергетски прегледи, врз основа на извештајот за енергетскиот преглед.
Колку чини енергетскиот сертификат? Цената на услугата ја утврдува овластеното лице и не е пропишана со закон. Овластеното лице му плаќа на министерството надоместок за издавање од 10 € за згради со нето-површина до 500 м².
Што значи енергетската класа? Класата од A до G покажува колку примарна енергија троши зградата во споредба со референтна зграда што ги исполнува минималните барања. A е најповолна, а G најнеповолна.
Колкава е казната за немање сертификат? Од 3.000 до 20.000 € за правно лице и од 300 до 3.000 € за претприемач. Законот не наведува глоба за овој прекршок за физичко лице.
Извори
Сертификатот, обврските на инвеститорите и сопствениците, овластените лица и казните се уредени со Законот за ефикасно користење на енергијата („Службен лист на Црна Гора“ 57/2014, 3/2015, 25/2019, 140/2022, 84/2024 и 165/2025, членови 30, од 39 до 42, 53 и 58), чиј пречистен текст го објавува надлежното министерство. Содржината, чувањето и класите се уредени со Правилникот за сертификација на енергетските карактеристики на зградите („Службен лист на Црна Гора“ 47/2024, членови од 2 до 8), а надоместокот со Правилникот за надоместокот за издавање на сертификатот („Службен лист на Црна Гора“ 67/2024). Fijaka е платформа за огласи и не дава правни совети; за конкретна зграда обратете се до овластено лице.